SMD Direnç Kodu Hesaplama

SMD direnç kodu nasıl okunur?

Yüzey montaj (SMD) dirençlerde renk bandı yoktur, değer gövdenin üstüne rakamla basılır ve dört ayrı yazım kullanılır. Üç rakamlı kodda ilk iki rakam sayıyı, sonuncusu sonuna eklenecek sıfır sayısını verir: 103 = 10 ve üç sıfır = 10.000 ohm, yani 10 kΩ. Dört rakamlı kod %1 toleranslı dirençlerde kullanılır ve ilk üç rakam sayıdır: 1002 = 100 ve iki sıfır = 10 kΩ. On ohmun altındaki değerlerde R harfi virgülün yerine geçer: 4R7 = 4,7 ohm, R47 = 0,47 ohm. Dördüncü yazım EIA-96'dır ve çok küçük parçalarda kullanılır: iki rakam standart bir tablodaki sıra numarasıdır (01 = 100, 68 = 499), yanındaki harf ise çarpanı söyler; 01C = 100 × 100 = 10 kΩ eder. Ayrıca 000 ve 0000 kodları bir direnç değil, devrede yol atlatmak için kullanılan sıfır ohmluk köprüdür.

Hangi yazım hangi toleransı gösterir?

Üç rakamlı kod genellikle ±%5 toleranslı dirençlerde, dört rakamlı kod ve EIA-96 ise ±%1 toleranslı hassas dirençlerde kullanılır. Yani kodun uzunluğu tek başına parçanın hassasiyeti hakkında fikir verir.

Bu bir kural değil güçlü bir eğilimdir; kesin tolerans üreticinin veri sayfasında yazar. Ölçüm veya besleme geri beslemesi gibi kritik yerlerde parçayı kod uzunluğuna göre değil, söküldüğü yerdeki eşdeğeriyle değiştirmek gerekir.

000 kodu: direnç değil, köprü

Üstünde 000, 0000 veya tek bir 0 yazan SMD parçalar sıfır ohmluk köprüdür. Direnç görevi yapmaz; devre kartında iki yolu birleştirmek, seçenekli bir bağlantıyı açık ya da kapalı bırakmak için konur.

Bunlar üretimde makinenin normal direnç gibi dizebilmesi için direnç gövdesinde üretilir. Ölçtüğünde sıfıra yakın (birkaç miliohm) okuman normaldir; arıza sanıp değiştirmeye kalkma.

Okuduğun değer mantıklı mı? Standart diziyle kontrol et

Dirençler rastgele değerlerde üretilmez; E24 (±%5) ve E96 (±%1) denen standart dizilerden gelirler. Okuduğun değer bu dizilere oturmuyorsa büyük ihtimalle bir rakamı yanlış gördün — bu araç sonucun yanında bu kontrolü de yapar.

Emin olamadığın parçayı multimetreyle ölçmek en kesin yoldur, ama karttan sökmeden ölçtüğünde paralel duran yollar ölçümü olduğundan küçük gösterir. Değeri kesin öğrenmek gerekiyorsa parçanın bir ucunu havaya kaldırıp öyle ölç.

Gövde boyu ne kadar güç taşır?

Bu tablo tamir yaparken işe yarar: karttan söktüğün parçanın boyunu ölç, aynı boyda ve aynı kodda bir parça tak. Bir alt boya inersen aynı direnç aynı akımda daha çok ısınır ve kısa sürede yeniden yanar.

Kendi kartını çiziyorsan pratik seçim 0805'tir: elle lehimlenecek kadar büyük, kartta yer kaplamayacak kadar küçüktür. Gözlerine güveniyorsan ve havya ucun inceyse 0603 de yapılabilir; 0402'yi elle lehimlemeye kalkışmak çoğu insan için zaman kaybıdır.

SMD dirençlerin adı, gövdenin inç cinsinden ölçüsünden gelir: 0805, 0,08 × 0,05 inç demektir. Boy büyüdükçe taşınabilen güç artar. Yaygın boylar ve tipik değerleri:

Güç değerleri üreticiye göre değişir; kritik yerde veri sayfasına bak.

Ölçtüğün değer koddan düşük çıkıyorsa

SMD dirençler yüzeye yapışık durduğu için karttan sökmeden ölçmek çok kolaydır ve tam bu yüzden en sık yapılan hata da buradadır. Multimetre, ölçtüğün direncin yanı sıra ona paralel duran her yolu birlikte görür; sonuç her zaman gerçek değere eşit ya da ondan küçük çıkar.

Örnek: üstünde 103 yazan 10 kΩ'luk bir direnci ölçtün, 4,7 kΩ okudun. Direnç bozulmuş değildir; kartta ona paralel duran başka bir 10 kΩ vardır ve ikisi birlikte 5 kΩ civarı gösterir. Parçayı arızalı sanıp değiştirirsen aynı sonucu yine okursun.

Kesin ölçüm için parçanın bir ucunu havyayla kaldır, ölç, sonra geri yatır. Karttan hiç sökemiyorsan en azından kartın enerjisini kes ve kondansatörlerin boşalmasını bekle; yüklü bir kondansatör ölçümü sürekli oynatır. Karttaki kondansatörün değerini üstündeki koddan okumak için kondansatör kodu hesaplama sayfası var.

Bu araç neyi hesaplamaz

• Bu araç kodu değere çevirir, parçanın sağlam olup olmadığını söylemez. Üstündeki yazı okunuyor diye direnç çalışıyor demek değildir; aşırı akımda içi kopmuş bir SMD direnç dışarıdan tertemiz görünür, bunu ancak ölçüm ortaya çıkarır.
• Kod parçanın toleransını, gücünü ve gerilim dayanımını taşımaz. 0603 gövdedeki 10 kΩ ile 1206 gövdedeki 10 kΩ aynı kodu taşır ama biri diğerinin birkaç katı gücü kaldırır; değiştireceğin parçayı koda göre değil, söktüğün parçanın gövde boyuna göre seç.
• Üstünde hiç yazı olmayan ya da yalnız tek harf bulunan siyah parçalar bu dört yazımın dışındadır: bobin, ferrit boncuk, sigorta veya jumper olabilirler. Araç onların değerini bulamaz, koda benzeyen bir şey girersen anlamsız bir sayı verir.

SMD direnç kodu hakkında sık sorulanlar

103 yazan SMD direnç kaç ohm?

10 kΩ'dur: ilk iki rakam 10, sonuncu rakam sonuna üç sıfır ekleneceğini söyler, yani 10.000 ohm. Aynı mantıkla 102 = 1 kΩ, 104 = 100 kΩ eder.

4R7 direnç kaç ohm?

4,7 ohmdur. On ohmun altındaki değerlerde R harfi virgülün yerine yazılır, çünkü baskıda virgül silinip yanlış okunabilir. Aynı yazımla R47 = 0,47 ohm, R100 = 0,1 ohm olur.

Üstünde 01C yazıyor, bu ne demek?

EIA-96 kodudur: 01 numarası tabloda 100 değerine karşılık gelir, C harfi ×100 demektir, sonuç 10 kΩ olur. Bu yazım ±%1 toleranslı ve çok küçük gövdeli dirençlerde kullanılır.

SMD direncin üstündeki yazıyı okuyamıyorum, ne yapmalıyım?

Parçayı düz değil yandan gelen ışıkta incele; baskı kabartma gibi belirginleşir. Telefon kamerasıyla yakın çekim yapıp büyütmek de işe yarar. Yazı tamamen silinmişse tek yol multimetreyle ölçmektir — mümkünse parçanın bir ucunu karttan kaldırarak ölç.

Üstünde 000 yazan SMD direnç ne işe yarar?

0 ohm demektir; direnç değil, baskı devrede iki noktayı birleştiren atlama telidir. Üç rakamlı modda üç kutuya da 0 seçersen sonuç 0 ohm çıkar.

SMD dirençte kaç farklı kod yazımı var?

Dört tane: üç rakamlı (103), dört rakamlı (1002), içinde R geçen (4R7) ve iki rakam + harften oluşan EIA-96 kodu (01C). En üstteki seçimde direncinin üstünde ne yazdığını işaretlersen doğru okuma yapılır.

SMD dirençte 0805, 0603 gibi sayılar ne anlama gelir?

Gövdenin inç cinsinden ölçüsüdür: 0805 kabaca 2,0 × 1,25 mm, 0603 ise 1,6 × 0,8 mm eder. Bu sayı direncin değeriyle ilgili değildir, taşıyabildiği güçle ilgilidir — boy büyüdükçe güç artar. Değiştireceğin parçayı söktüğünle aynı boyda seç.

Karttan sökmeden ölçtüğüm SMD direnç neden düşük çıkıyor?

Multimetre, ölçtüğün parçaya paralel duran diğer yolları da birlikte görür; bu yüzden okunan değer gerçek değere eşit ya da ondan küçüktür. 10 kΩ'luk bir direnci 4,7 kΩ okumak arıza değil, paralel yolun işaretidir. Kesin sonuç için parçanın bir ucunu havyayla kaldırıp öyle ölç.