eGFR Hesaplama

eGFR nasıl hesaplanır?

Tahmini glomerüler filtrasyon hızı (eGFR), bu araçta CKD-EPI 2021 kreatinin formülüyle hesaplanır — 2021'de yayımlanan, ırk katsayısı içermeyen sürümüdür. Formül kan kreatinin değerini yaş ve cinsiyete göre düzeltir: eGFR = 142 × min(Kreatinin/κ, 1) üzeri α × max(Kreatinin/κ, 1) üzeri −1,200 × 0,9938 üzeri yaş × 1,012 (kadınsa). Burada κ kadınlarda 0,7, erkeklerde 0,9; α kadınlarda −0,241, erkeklerde −0,302'dir. Sonuç mL/dk/1,73 m² birimindedir, yani vücut yüzeyine göre standartlaştırılmış bir tahmindir. Örneğin 60 yaşında, kreatinini 1,2 mg/dL olan bir erkekte hesap yaklaşık 69 mL/dk/1,73 m² verir. Çıkan sayı ölçülen değil TAHMİN edilen bir değerdir; hangi anlama geldiğine tahlilin tamamını ve seni gören hekim karar verir.

GFR aralıkları neyi anlatır, neyi anlatmaz?

Uluslararası kılavuzlar süzme hızını aşağıdaki aralıklarla adlandırır. Bu tablo BİLGİ amaçlıdır: tek bir kan sonucundan hastalık ya da evre çıkmaz. Böbrek hastalığı tanısı ve evrelemesi, en az üç ay süren bulguların, idrarda protein (albümin) ölçümünün, görüntülemenin ve muayenenin birlikte değerlendirilmesiyle hekim tarafından yapılır.

Sağlıklı bir kişide de tek bir ölçümde eGFR 60'ın biraz altında çıkabilir; bu tek başına hastalık demek değildir. Aynı şekilde 90'ın üstünde bir sonuç da böbreğin sorunsuz olduğunu kanıtlamaz.

eGFR sonucunu neler yanıltır?

Kreatinin kas yıkımından gelir. Kas kütlesi çok yüksek olanlarda (vücut geliştirenler), tersine kas kütlesi çok düşük olanlarda (uzun süre yatan hastalar, ileri yaş, uzuv kaybı) formül gerçek süzme hızını olduğundan farklı gösterebilir.

Tahlilden önceki günlerde yoğun kırmızı et tüketimi, ağır egzersiz, susuz kalmak ve bazı ilaçlar kreatinin değerini geçici olarak yükseltir. Gebelikte de süzme hızı fizyolojik olarak değişir; bu formül gebelik için doğrulanmamıştır.

Formül, laboratuvarın kreatinin ölçümünü uluslararası referansa (IDMS) göre standartlaştırdığını varsayar. Türkiye'deki çoğu laboratuvar bunu yapar, ama farklı laboratuvarların sonuçları arasında küçük farklar olması normaldir. Bu yüzden tek bir sonucu değil, aynı laboratuvarda zaman içinde alınan sonuçların gidişatını konuşmak daha anlamlıdır.

eGFR sonucunu kime, nasıl göstermelisin?

Bu sayfa sana bir yorum değil, bir sayı verir. Tahlilini isteyen hekimin varsa sonucu ona götür; yoksa aile hekimine başvur. Yanına idrar tahlilini (özellikle idrarda protein/albümin sonucunu), varsa eski tahlillerini ve kullandığın ilaçların listesini al — süzme hızı bu üçlüyle birlikte anlam kazanır.

Ağrı kesici, antibiyotik ve bitkisel ürünlerin bir kısmı böbrekten atılır. Kendi kararınla ilaç başlama ya da bırakma; doz ayarını sonucu gören hekim yapar. Şeker hastalığın varsa böbrek takibi HbA1c ile birlikte yürür; laboratuvar sonucundaki yüzdenin ortalama kan şekerine karşılığını HbA1c aracı ile görebilirsin.

Bu araç neyi hesaplamaz

• Bu araç böbrek hastalığı tanısı koymaz ve evre belirlemez; kronik böbrek hastalığı en az üç ay süren bulguların, idrarda albümin ölçümünün ve muayenenin birlikte değerlendirilmesiyle konur.
• Formül 18 yaş altı için, gebelikte, uzuv kaybı ya da çok düşük kas kütlesi olanlarda ve akut böbrek hasarında geçerli değildir; bu durumlarda hekimin ölçtüğü değer esastır.
• Sonuç ölçülmüş değil tahmin edilmiş bir değerdir; kreatinini yükselten geçici sebepler (susuz kalmak, ağır egzersiz, yoğun et tüketimi, bazı ilaçlar) sayıyı düşük gösterir.
• Bu araç ilaç dozu ayarlamaz; ilaç dozu için hangi formülün kullanılacağına ve sonucun vücut yüzeyine göre düzeltilip düzeltilmeyeceğine hekim karar verir.
• Bu sayfa tanı koymaz ve doktor yerine geçmez; sonucun ne olursa olsun ilaçlarını kendi kararınla değiştirme.

eGFR hakkında sık sorulanlar

eGFR kaç olmalı?

Genç yetişkinlerde 90 ve üstü beklenir, yaşla birlikte değer doğal olarak düşer. Ama tek bir sayı için "normal" demek doğru olmaz: aynı değer bir kişide beklenen, başkasında araştırılması gereken bir sonuç olabilir. Değerlendirmeyi tahlilinin tamamını gören hekimin yapar.

eGFR 55 çıktı, ne anlama gelir?

55, kılavuzların G3a diye adlandırdığı 45–59 aralığına düşer. Bu tek başına "evre 3 böbrek hastasısın" demek değildir: hastalık tanısı için düşüklüğün en az üç ay sürmesi ve başka bulgularla birlikte değerlendirilmesi gerekir. Sonucu hekimine göster.

eGFR düşük çıkarsa ne yapmalıyım?

Paniğe kapılma ve internetten yorum arama; tahlil kağıdını, varsa eski sonuçlarını ve kullandığın ilaçları alıp hekimine başvur. Tek ölçüm geçici bir durumu (susuz kalma, ateşli hastalık, ilaç etkisi) yansıtıyor olabilir; gerekirse hekimin tekrar ölçüm ister.

eGFR hesabında ırk katsayısı kullanılıyor mu?

Hayır. Bu araç 2021'de yayımlanan CKD-EPI sürümünü kullanır; o sürümde ırk değişkeni kaldırılmıştır. Eski hesaplayıcılarda gördüğün "siyah ırk için çarp" adımı bu formülde yoktur.

Kreatinin değerimi nereden bulacağım?

Kan tahlili sonucunda "Kreatinin" ya da "Serum kreatinin" satırında yazar; e-Nabız'daki tahlil sonuçlarından da görebilirsin. İdrar kreatinini farklı bir testtir, onu yazma. Birim genelde mg/dL'dir; µmol/L yazıyorsa değeri 88,4'e bölüp öyle gir.

eGFR ile kreatinin klirensi aynı şey mi?

Aynı değil. Kreatinin klirensi 24 saatlik idrar toplanarak ölçülür; eGFR ise tek bir kan değerinden yaş ve cinsiyet düzeltmesiyle TAHMİN edilir. İkisi birbirine yakın çıkar ama yerine geçmez. Klirensin kandan tahmin edilen hâli (Cockcroft-Gault) ayrı bir formüldür ve kiloyu da hesaba katar; onu kreatinin klirensi hesaplama sayfasında bulursun.

Kaynaklar

Bu araçtaki oran ve tutarlar aşağıdaki resmî kaynaklardan alınmıştır. Son doğrulama: 3 Eylül 2026.

• Inker LA ve ark., New Creatinine- and Cystatin C-Based Equations to Estimate GFR without Race (N Engl J Med, 2021) — CKD-EPI 2021 denkleminin birincil yayını; ırk değişkeninin çıkarılmasını inceler ve "A new equation using age and sex and omitting race underestimated measured GFR in Blacks" tespitini yapar.
• National Kidney Foundation — eGFR hesaplayıcı formülü — NKF sayfası CKD-EPI 2021 kreatinin denklemini sabitleriyle basar: "eGFR = 142 * min(standardized Scr/K, 1)^α * max(standardized Scr/K, 1)^-1.200 * 0.9938^Age * 1.012 [if female]", "K = 0.7 (females) or 0.9 (males)", "α = -0.241 (females) or -0.302 (males)".

Bu araç yalnızca bilgilendirme amaçlıdır; tıbbi tanı, evreleme, tedavi veya ilaç doz ayarı yerine geçmez. Burada gösterilen aralıklar hastalık tanısı değildir. Böbrek fonksiyonlarınızın değerlendirilmesi, hastalığın tanısı ve evrelemesi yalnızca sizi muayene eden hekim tarafından yapılabilir. Sonucunuz ne olursa olsun ilaçlarınızı kendi kararınızla değiştirmeyin ve hekiminize başvurun.