Reel Getiri Hesaplama — Enflasyon Sonrası Kazanç

Reel getiri nasıl hesaplanır?

Yıllık getirini ve aynı dönemin yıllık enflasyonunu gir; araç ikisini birbirinden çıkarmaz, Fisher formülüyle böler. Örnek: %45 mevduat faizi ve %35 enflasyon. Kafadan hesap 45 − 35 = %10 der; doğru sonuç (1,45 ÷ 1,35) − 1 = %7,41'dir. Fark küçük görünür ama oranlar büyüdükçe açılır: %60 faiz ve %33 enflasyonda kafadan %27, gerçekte %20,30. 100.000 ₺ yatırdıysan yıl sonunda 145.000 ₺ alırsın; fiyatlar %35 arttığı için bu para bugünkü parayla 145.000 ÷ 1,35 = 107.407,41 ₺ eder, yani gerçek kazancın 7.407,41 ₺'dir. Enflasyon getiriyi geçerse sonuç eksi çıkar: %30 faiz, %40 enflasyonda reel getiri −%7,14'tür ve 100.000 ₺'nin alım gücü 92.857,14 ₺'ye iner; hesapta para artmıştır ama pazarda daha az şey alır. Getiriyi enflasyona tam eşit girersen reel getiri sıfırdır.

Sık yapılan hata: faizden enflasyonu çıkarmak

Reel getiri iki oranın farkı değildir, çünkü enflasyon yıl sonundaki paranın tamamını aşındırır, yalnız faizi değil. 100.000 ₺'ye %45 faiz alıp 145.000 ₺'ye ulaştığında fiyatlar %35 artmışsa, o 145.000 ₺'nin yıl başındaki 100.000 ₺ kadar mal alabilmesi için 135.000 ₺'lik kısmı gitmiş demektir; kazancın 10.000 değil, 145.000 ÷ 1,35 − 100.000 = 7.407,41 ₺'dir. Bölme yerine çıkarma yaparsan kazancını her zaman olduğundan büyük görürsün ve fark, Türkiye'deki gibi yüksek enflasyon dönemlerinde iki üç puanı bulur.

Aynı yanılgı ters yönde de çalışır. %30 faiz, %40 enflasyonda kafadan hesap −%10 der; gerçek kayıp −%7,14'tür, yani biraz daha az. Yüksek oranlarda kaybı da olduğundan büyük gösterir. Yıllık faizi aylık işleyen bir hesabın gerçek yıllık getirisini bulmak için önce bileşik faiz aracına bak, çıkan yıllık oranı buraya taşı.

Hangi enflasyon rakamı, hangi dönem?

Vadeli mevduatta dönem bellidir: parayı yatırdığın ay ile vadenin dolduğu ay. Yıllık enflasyon olarak vadenin dolduğu ayda açıklanan yıllık TÜFE'yi kullan; geçmiş bir yılı değerlendiriyorsan o yılın Aralık ayı yıllık rakamı doğru ölçüdür. Fonda ya da hissede dönem başı ve dönem sonu fiyatından yıllık getiriyi çıkar, aynı iki ay arasındaki TÜFE değişimini yaz. 3 ya da 6 aylık bir vadeyi değerlendiriyorsan iki oranı da aynı süreye çevir; 3 aylık faizle yıllık enflasyonu yan yana koymak en sık yapılan dönem hatasıdır.

Enflasyon rakamını bu araç çekmez; TÜİK'in ilan ettiği sayıyı sen yazarsın. Hangi TÜFE rakamının ne anlama geldiğini ve geçmiş bir tutarı endeksle bugüne taşımayı enflasyon hesaplama aracı yapar; buradaki araç ise bir getirinin enflasyonu yenip yenmediğini söyler. Kendi sepetin resmî sepetten farklıysa (kira, gıda ağırlıklı harcıyorsan) hissettiğin enflasyon TÜFE'den yüksek olabilir; ihtiyatlı olmak için birkaç puan yüksek bir oranla da bak.

Getiri ile enflasyon aynı dönemi anlatmalı; aksi hâlde sonuç yanıltır. Aşağıdaki karşılaştırma aynı %45 faiz için üç farklı enflasyon varsayımının sonucunu gösterir.

Enflasyon TÜİK'in yıllık TÜFE değişimidir (TCMB tablosunda Ağustos 2026 için %31,51); tutarlar bir yıl sonraki paranın bugünkü karşılığıdır.

Mevduat, fon, altın: reel getiriyi kıyaslarken

Reel getiri farklı yatırımları aynı ölçekte kıyaslamanı sağlar, ama oranları net hâlleriyle girmelisin. Mevduat faizinden vadeye göre stopaj kesilir; %45 brüt faiz %5 stopajla %42,75 nete iner ve reel getiri %7,41'den %5,74'e düşer. Hisse ve altında alım satım farkı ve komisyon vardır. Brüt oranla hesaplayıp "enflasyonu yendim" demek, net oranla hesaplayınca yenilmiş çıkabilir. Mevduatın net faizini vadeli mevduat aracı stopajla birlikte verir; net oranı buraya taşı.

Bir de zamanlama etkisi var: yıllık %45 faiz sözü, yıl içinde enflasyonun hızlanması hâlinde vade sonunda eksi reel getiriye dönebilir; dönem başında yapılan hesap bir tahmindir, kesin sonuç vade dolduğunda açıklanan enflasyonla belli olur. Uzun vadeli birikim yapıyorsan aynı hesabı her yıl tekrarlamak, tek bir yılın parlak sonucuna güvenmekten daha sağlıklıdır; enflasyon %35 iken %7 reel getiri veren bir yatırım, enflasyon %55'e çıkınca −%6 verebilir.

Bu araç neyi hesaplamaz

• Mevduat stopajını, fon gider kesintisini ve alım satım komisyonunu düşmez; brüt oran girersen reel getiri olduğundan yüksek çıkar, net oranı gir.
• Enflasyon rakamını sen girersin; araç TÜİK verisini çekmez ve getiri ile enflasyonun aynı dönemi anlattığını kontrol edemez, dönemi yanlış seçersen sonuç yanıltır.
• Tek dönemlik hesaptır; birden fazla yılın getirisini ve enflasyonunu üst üste bindirmez, çok yıllı kıyas için her yılı ayrı hesapla.
• Kur farkını hesaba katmaz; dövizli bir yatırımın TL getirisini önce kurla birlikte bulup buraya yıllık oran olarak girmen gerekir.
• Kişisel enflasyonunu bilmez; resmî TÜFE senin harcama sepetinden farklıysa hissettiğin alım gücü değişimi buradakinden sapar.

Reel getiri hakkında sık sorulanlar

Yüzde 45 faiz yüzde 35 enflasyonda reel getiri kaç olur?

%7,41. Hesap 45 − 35 = 10 değil, (1,45 ÷ 1,35) − 1'dir. 100.000 ₺ yatıran yıl sonunda 145.000 ₺ alır; bu para %35 pahalanmış fiyatlarla bugünkü 107.407,41 ₺ kadar mal alır, gerçek kazanç 7.407,41 ₺'dir. Faizden %5 stopaj kesiliyorsa net oran %42,75 olur ve reel getiri %5,74'e iner.

Reel getiri neden faiz eksi enflasyon değildir?

Çünkü enflasyon yalnızca faizi değil, faiziyle birlikte anaparanın tamamını aşındırır. Yıl sonundaki 145.000 ₺'nin alım gücü 1,35'e bölünerek bulunur; bölme, çıkarmadan her zaman daha küçük bir kazanç verir. Oranlar %5–%10 gibi küçükken iki yöntem birbirine yakındır, Türkiye'deki %30–%60 bandında aradaki fark iki üç puanı bulur.

Enflasyon faizden yüksekse ne olur?

Reel getiri eksi çıkar ve para hesapta büyüse de alım gücü erir. %30 faiz, %40 enflasyonda reel getiri −%7,14'tür: 100.000 ₺ yıl sonunda 130.000 ₺ olur ama bugünkü parayla 92.857,14 ₺ eder, yani 7.142,86 ₺ kaybetmişsindir. Parayı hiç yatırmasaydın kayıp %40'a çıkacaktı; eksi reel getiri kaybı azaltır ama sıfırlamaz.

Reel getiri hesabında hangi enflasyon oranı kullanılır?

Getirinin kapsadığı dönemle aynı dönemin yıllık TÜFE değişimi; TÜİK bunu her ay açıklar ve haberlerde "yıllık enflasyon" olarak geçer. 2025 yılı için Aralık 2025'te açıklanan yıllık TÜFE, Mart 2026'da dolan bir yıllık mevduat için Mart 2026 yıllık TÜFE'si doğru rakamdır. Aylık enflasyonu ya da Yİ-ÜFE'yi yazma; ikisi de farklı şeyi ölçer. Örnek: TCMB'nin tüketici fiyatları tablosunda Ağustos 2026 yıllık TÜFE %31,51, Aralık 2025 yıllık TÜFE %30,89'dur.

Kaynaklar

Bu araçtaki oran ve tutarlar aşağıdaki resmî kaynaklardan alınmıştır. Son doğrulama: 18 Eylül 2026.

• TCMB — Enflasyon Verileri: Tüketici Fiyatları (TÜİK TÜFE aylık ve yıllık % değişim tablosu, 2025=100) — Yıllık TÜFE değişimi: Ağustos 2026 %31,51; Aralık 2025 %30,89 — araca girilecek 'yıllık enflasyon' bu sütundur, araç veriyi çekmez
• TCMB — Fiyat İstikrarı ve Enflasyon — Enflasyon tanımı ve Türk lirasının satın alma gücüyle ilişkisi; reel getiri = nominal getirinin bu satın alma gücü kaybından arındırılmış hâli

Bu araç bilgilendirme amaçlıdır; yatırım tavsiyesi veya finansal danışmanlık yerine geçmez. Sonuç, girdiğiniz getiri ve enflasyon varsayımlarına dayanır; gelecek dönem enflasyonu ve getirileri önceden bilinemez, vergi ve masraflar hesaba dâhil değildir. Yatırım kararlarınız için lisanslı bir danışmana başvurunuz.