Miras Payı Hesaplama

Miras payı nasıl hesaplanır?

Vasiyet yoksa mirası kanun paylaştırır ve pay, geride kimin kaldığına göre değişir. Önce eşin hayatta olup olmadığını, sonra durumuna uyan ilk mirasçı grubunu işaretle. Örnek: eşi ve üç çocuğu kalan biri için eş mirasın 1/4'ünü alır, kalan 3/4 üç çocuk arasında eşit bölünür ve her çocuğa yine 1/4 düşer; 1.000.000 ₺'lik bir mirasta bu, eşe 250.000 ₺ ve her çocuğa 250.000 ₺ demektir. Eşi ve iki çocuğu olan birinde eş yine 1/4 alır, her çocuğa 3/8 yani %37,5 düşer. Çocuğu ve torunu olmayanda eşin payı 1/2'ye, anne-baba ve kardeş de yoksa 3/4'e çıkar. Kendisinden önce ölen bir çocuğun payı yok olmaz; o payı kendi çocukları, yani torunlar aralarında eşit böler.

Miras payı hesabında en sık yapılan hata: eş her zaman yarısını almaz

En yaygın yanlış inanış, sağ kalan eşin mirasın yarısını aldığıdır. Eşin payı sabit değildir; birlikte mirasçı olduğu gruba göre 1/4, 1/2, 3/4 ya da tamamı olur. Çocuklu bir ailede eşe düşen mirasın yalnızca dörtte biridir.

Eş yoksa aynı satırdaki payların tamamı o gruba kalır. Ne eş ne de bu akrabalardan biri varsa miras Devlete geçer (TMK m.501). Tablodaki oranlar vasiyetin bulunmadığı yasal miras içindir.

Önce ölen çocuğun payı kaybolmaz: torunlara geçer

Kanun buna halefiyet der ve kuralı nettir: mirasbırakandan önce ölmüş çocukların yerini her derecede kendi altsoyları alır (TMK m.495). Yani bir çocuk babasından önce vefat ettiyse onun payı öbür kardeşlere dağıtılmaz; o payı vefat eden çocuğun kendi çocukları, yani torunlar aralarında eşit böler.

Sayıyla: eşi vefat etmiş, iki çocuğu hayatta olan ve bir çocuğu kendisinden önce ölmüş birinde miras üçe bölünür. Hayattaki iki çocuğun her biri 1/3 alır; ölen çocuğun 1/3'lük payını onun iki çocuğu paylaşır ve her toruna 1/6 düşer. 900.000 ₺'lik bir mirasta bu, her çocuğa 300.000 ₺ ve her toruna 150.000 ₺ demektir.

Aynı kural anne-baba tarafında da işler: vefat etmiş bir ana ya da babanın yerini kendi altsoyu, yani mirasbırakanın kardeşleri alır (TMK m.496). Üçüncü sırada ise sağ kalan eş varken halefiyetin bir sınırı vardır — pay büyükanne ve büyükbabaların çocuklarında (amca, hala, dayı, teyze) durur, onların çocuklarına inmez. Geriye yalnız kuzenler kaldıysa mirasın tamamı eşe kalır (TMK m.497 son fıkra ve m.499/3).

Payını öğrendin, sırada ne var: mirasçılık belgesi ve vergi

Buradaki pay bir hesap sonucudur; tapuda, bankada ve vergi dairesinde işlem yapmak için resmî belge gerekir. Mirasçı olduğunu ve payını gösteren belgenin adı mirasçılık belgesi, halk arasındaki adıyla veraset ilamıdır. Kanun bu belgeyi iki kapıya bağlar: sulh hukuk mahkemesi veya noter (TMK m.598). Noter her başvuruda veremez — Noterlik Kanunu m.71/B, belge verilmesi yargılamayı gerektiriyorsa, nüfus kayıtları yeterli değilse ya da belgeyi yabancılar talep ediyorsa noterlerin mirasçılık belgesi veremeyeceğini söyler; bu üç durumda sulh hukuk mahkemesine başvurulur.

İkinci adım vergidir: miras payı için ölüm tarihini izleyen dört ay içinde veraset ve intikal vergisi beyannamesi verilir. Payının vergisini veraset ve intikal vergisi hesaplama sayfasından çıkarabilirsin — istisna eş ve çocukların her birine ayrı ayrı uygulandığı için çoğu ailede vergi beklenenden düşük çıkar. Tapu devri sırasında ayrıca harç doğar; oranını tapu harcı hesaplama sayfasında görebilirsin.

Paylaşıma kadar mirasçılar terekeye elbirliğiyle sahiptir: ev tek başına satılamaz, taşınmazın devri için bütün mirasçıların birlikte hareket etmesi ya da paylaşma davası açılması gerekir. Bu araç payın büyüklüğünü söyler, paylaşmanın nasıl yapılacağını değil.

Bu araç neyi hesaplamaz

• Vasiyetnameyi, mirastan feragat sözleşmesini ve saklı pay hesabını kapsamaz; bunlar hukuki inceleme ister.
• Terekenin borçlarını, cenaze giderlerini ve mirasın reddi durumunu hesaplamaz.
• Sağ kalan eşin katılma alacağı gibi mal rejiminden doğan haklarını hesaba katmaz — bu, mirastan önce ayrılan ayrı bir alacaktır.
• Veraset ve intikal vergisini hesaplamaz; payını öğrendikten sonra vergiyi ayrıca hesaplaman gerekir.
• Mirasçılık belgesi çıkarmaz ve resmî paylaşımın yerine geçmez; sonucu bir ön bilgi olarak kullan.

Miras payı hakkında sık sorulanlar

Eş ve 2 çocuk varsa miras nasıl paylaşılır?

Sağ kalan eş mirasın 1/4'ünü alır, kalan 3/4 iki çocuk arasında eşit bölünür ve her çocuğa 3/8 yani %37,5 düşer. 1.000.000 ₺'lik bir mirasta eşe 250.000 ₺, her çocuğa 375.000 ₺ kalır. Çocuk sayısı üçe çıkarsa her çocuğun payı 1/4'e iner, eşin payı yine 1/4 kalır.

Çocuğu olmayan birinin mirası eşine mi kalır?

Tamamı kalmaz. Anne ya da babası hayattaysa veya kardeşleri varsa eşin payı 1/2'dir, kalan yarı onlara gider. Anne, baba ve kardeş de yoksa büyükanne, büyükbaba ile amca, hala, dayı ve teyzelerin varlığında eşin payı 3/4'e çıkar. Bunlardan da kimse kalmadıysa ya da geriye yalnız kuzenler kaldıysa mirasın tamamı eşe kalır.

Vefat eden çocuğun payı torunlara geçer mi?

Geçer. Medeni Kanun m.495 mirasbırakandan önce ölmüş çocukların yerini her derecede kendi altsoylarının aldığını söyler. Ölen çocuğun payı diğer kardeşlere dağıtılmaz; o payı ölen çocuğun kendi çocukları eşit olarak böler. İki torun varsa her biri babasının payının yarısını alır.

Boşandığım eşim mirasçım olur mu?

Olmaz. Medeni Kanun m.181'e göre boşanan eşler bu sıfatla birbirlerinin yasal mirasçısı olamaz ve boşanmadan önce yapılmış ölüme bağlı tasarruflarla sağlanan hakları da kaybederler. Boşanma davası sürerken ölüm gerçekleşirse mirasçılardan biri davaya devam edip diğer eşin kusurunu ispatlarsa aynı sonuç doğar. Ayrılık kararı ya da fiilen ayrı yaşamak bu sonucu doğurmaz, evlilik sürdüğü için eş mirasçı kalır.

Bu araç vasiyeti ve saklı payı neden hesaplamıyor?

Çünkü ikisi de tek bir formülle çözülemez. Bu sayfa yalnız vasiyetin bulunmadığı yasal miras düzenini gösterir. Vasiyet varsa paylar mirasbırakanın iradesine göre değişir ve devreye saklı pay, tenkis davası, mirastan feragat sözleşmesi ile mirasın reddi süreleri girer; bunlar kişisel duruma ve tarihlere bağlıdır. Elinde vasiyetname varsa bu sayfadaki sonuç yalnızca karşılaştırma için bir başlangıç noktasıdır, avukata danış.

Miras payıma ne kadar vergi çıkar?

Vergi terekenin tamamı üzerinden değil, senin payın üzerinden hesaplanır ve istisna her mirasçının kendi payına ayrı uygulanır. Payını bu sayfada bulduktan sonra tutarı veraset ve intikal vergisi hesaplama sayfasına yazarsan ödeyeceğin vergiyi ve taksitlerini görürsün.

2002'den önce vefat edenlerde de bu paylar mı geçerli?

Hayır. 4722 sayılı Kanun m.17 mirasçılık ve mirasın geçişinin mirasbırakanın ölüm tarihinde yürürlükte olan hükümlere göre belirlendiğini söyler. Bugünkü Türk Medeni Kanunu 1 Ocak 2002'de yürürlüğe girdi; ölüm bu tarihten önceyse eski 743 sayılı Kanun uygulanır ve özellikle sağ kalan eşin payı farklı hesaplanır. Bu araç yalnız 1 Ocak 2002 ve sonrasındaki ölümler için doğru sonuç verir.

Kaynaklar

Bu araçtaki oran ve tutarlar aşağıdaki resmî kaynaklardan alınmıştır. Son doğrulama: 26 Ağustos 2026.

• Mevzuat Bilgi Sistemi — 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu, madde 495-501 (yasal mirasçılar) — Madde 495: "Mirasbırakanın birinci derece mirasçıları, onun altsoyudur. Çocuklar eşit olarak mirasçıdırlar. Mirasbırakandan önce ölmüş olan çocukların yerini, her derecede halefiyet yoluyla kendi altsoyları alır." Madde 496: "Altsoyu bulunmayan mirasbırakanın mirasçıları, ana ve babasıdır. Bunlar eşit olarak mirasçıdırlar... Bir tarafta hiç mirasçı bulunmadığı takdirde, bütün miras diğer taraftaki mirasçılara kalır." Madde 497 son fıkra: "Sağ kalan eş varsa, büyük ana ve büyük babalardan birinin mirasbırakandan önce ölmüş olması hâlinde, payı kendi çocuğuna; çocuğu yoksa o taraftaki büyük ana ve büyük babaya; bir taraftaki büyük ana ve büyük babanın her ikisinin de ölmüş olmaları hâlinde onların payları diğer tarafa geçer." Madde 498: evlilik dışında doğup soybağı kurulanlar evlilik içi hısımlar gibi mirasçı olur. Madde 499: "Sağ kalan eş, birlikte bulunduğu zümreye göre mirasbırakana aşağıdaki oranlarda mirasçı olur: 1. Mirasbırakanın altsoyu ile birlikte mirasçı olursa, mirasın dörtte biri, 2. Mirasbırakanın ana ve baba zümresi ile birlikte mirasçı olursa, mirasın yarısı, 3. Mirasbırakanın büyük ana ve büyük babaları ve onların çocukları ile birlikte mirasçı olursa, mirasın dörtte üçü, bunlar da yoksa mirasın tamamı eşe kalır." Madde 500: "Evlâtlık ve altsoyu, evlât edinene kan hısımı gibi mirasçı olurlar... Evlât edinen ve hısımları, evlâtlığa mirasçı olmazlar." Madde 501: "Mirasçı bırakmaksızın ölen kimsenin mirası Devlete geçer."
• Mevzuat Bilgi Sistemi — 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu, madde 181 ve 598 — Madde 181: "Boşanan eşler, bu sıfatla birbirlerinin yasal mirasçısı olamazlar ve boşanmadan önce yapılmış olan ölüme bağlı tasarruflarla kendilerine sağlanan hakları, aksi tasarruftan anlaşılmadıkça, kaybederler." Madde 598: "Başvurusu üzerine yasal mirasçı oldukları belirlenenlere, sulh mahkemesince veya noterlikçe mirasçılık sıfatlarını gösteren bir belge verilir." Madde 640: birden çok mirasçıda paylaşmaya kadar terekedeki bütün hak ve borçları kapsayan bir ortaklık doğar (elbirliği).
• Mevzuat Bilgi Sistemi — 4722 sayılı Türk Medenî Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun, madde 17 — Madde 17: "Mirasçılık ve mirasın geçişi, miras bırakanın ölümü tarihinde yürürlükte olan hükümlere göre belirlenir." 4721 sayılı Kanun 1/1/2002'de yürürlüğe girdiği için bu tarihten önceki ölümlerde 743 sayılı mülga Kanun uygulanır — sayfadaki paylar 1/1/2002 ve sonrası ölümler içindir.
• Mevzuat Bilgi Sistemi — 1512 sayılı Noterlik Kanunu, madde 71/A ve 71/B (mirasçılık belgesi) — Madde 71/A'da noterlerin yapabileceği işlemler arasında "b) Mirasçılık belgesi verilmesi" sayılır. Madde 71/B ikinci fıkra: "Mirasçılık belgesi verilmesinin yargılamayı gerektirmesi, nüfus kayıtlarının mirasçılık belgesi verilmesi konusunda yeterli olmaması veya mirasçılık belgesinin yabancılar tarafından talep edilmesi durumunda, mirasçılık belgesi noterler tarafından verilemez." Her iki madde 31/3/2011 tarihli 6217 sayılı Kanunun 14. maddesiyle eklenmiştir.
• Resmî Gazete — 8 Aralık 2001 tarihli ve 24607 sayılı Resmî Gazete (4721 sayılı Türk Medenî Kanunu'nun yayımı) — Yasama Bölümü, Kanunlar: "4721 Türk Medenî Kanunu" ve "4722 Türk Medenî Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun". Madde metinlerinin dayandığı kanunun resmî yayım kaydı; metnin güncel hâli Mevzuat Bilgi Sistemi'ndeki birleştirilmiş nüshadan alınmıştır.

Bu araç yasal bilgilendirme amaçlıdır; avukatlık hizmeti veya hukuki danışmanlık yerine geçmez. Hesap yalnızca vasiyetnamenin bulunmadığı yasal miras düzenini gösterir; vasiyetname, miras sözleşmesi, saklı pay ve tenkis, mirastan feragat, mirasın reddi, evlilik birliğinin tasfiyesinden doğan katılma alacağı ve terekenin borçları sonucu tamamen değiştirebilir. Yarım kan kardeşlik, birden fazla halefiyet dalı ve yabancı unsur içeren miraslar bu sayfanın kapsamı dışındadır. Miras paylaşımı uyuşmazlıkları avukatlık hizmeti gerektirir; bağlayıcı sonuç için sulh hukuk mahkemesinden ya da noterden alınan mirasçılık belgesini esas alınız ve bir avukata danışınız.