Beton ve Harç Hesaplama

Beton ve harç nasıl hesaplanır?

Beton ve harç hesabı hacim hesabıdır: alanı kalınlıkla çarparsın, çıkan sayı metreküptür. Buradaki tek kritik nokta birimdir — kalınlık santim girilir ama hesapta metreye çevrilir, yani 10 cm = 0,10 m. 5 × 4 metrelik bir bahçe yoluna 10 cm beton dökeceksen alan 20 m², hacim 20 × 0,10 = 2 m³ eder; %5 fire payıyla sipariş edeceğin miktar 2,1 m³ olur. Elle karacaksan bir metreküp beton için yaygın şantiye kabulü şudur: 300-350 kg çimento (50 kg'lık torbadan 6-7 tane), yaklaşık 0,5 m³ kum, 0,7 m³ çakıl ve 150-180 litre su. 2,1 m³ için bu sayılar 13-15 torba çimento, 1,05 m³ kum ve 1,47 m³ çakıla çıkar. Duvar örmede hesap alan üzerinden gider: 13,5 cm duvarda metrekare başına yaklaşık 0,030 m³ harç harcanır, 30 m² duvar 0,9 m³ harç ister. Sıvada kalınlık yine belirleyicidir: 30 m² yüzeye 2 cm sıva 0,6 m³ harç demektir; hazır kuru sıva alacaksan metrekare ve santim başına yaklaşık 13 kg toz hesaplanır, yani aynı iş için 780 kg, 25 kg'lık torbadan 32 torba eder.

Kalınlığı metreyle karıştırmak — beton hesabında en sık yapılan hata

Hesabın tek zor yeri birimdir. Alan metrekare, kalınlık ise santimdir; ikisi doğrudan çarpılamaz. 20 metrekarelik zemine 10 santim beton dökülecekse hesap 20 × 10 = 200 değil, 20 × 0,10 = 2 metreküptür. Aradaki fark yüz kat olduğu için hata gözden kaçmaz, ama tersi kaçar: 10 santimi 1 metre sanıp 20 m³ sipariş etmek de aynı ailedendir. Kural basittir — santimi 100'e böl, metreye çevir; bu araç bunu senin yerine yapar, senin yapman gereken tek şey kutuya SANTİM yazmaktır.

İkinci hata fire payını atlamaktır. Zemin hiçbir zaman tam düz değildir; çukurlar, kalıp taşmaları ve arabaya yapışan malzeme yüzünden dökülen beton hesaplanandan fazla çıkar. Düzgün bir zeminde %5, engebeli ya da ilk kez döktüğün bir işte %10 pay bırakılır. Eksik kalan betonu sonradan tamamlamak mümkün değildir: yeni beton eskisine yapışmaz, aralarında soğuk derz denen zayıf bir çizgi kalır. Fazla kalan beton ise kalıba, bordüre ya da yol kenarına gider, hiç değilse çöp olmaz.

Hazır beton mu, elle karmak mı?

Sınır kabaca 1 metreküptür. Bunun altındaki işler (bir merdiven basamağı, kapı önü, direk dibi) elle karılır: bir kürek, bir tekne ya da küçük bir mikser yeter, malzemeyi hırdavatçıdan torbayla alırsın. 1 metreküpün üstünde elle karmak hem gücünü aşar hem karışım oranı her tekne değiştiği için beton tutarsız olur; 2 metreküp beton, elle karıldığında yaklaşık 40 kova çimento ve saatlerce iş demektir.

Hazır betonda üç şeyi önceden sor: alt sipariş sınırı (küçük siparişte firma alt sınır uygulayabilir, bazı firmalar mikserin tamamını faturalandırır), mikserin adrese girip giremeyeceği (dar sokak, alçak köprü, bahçe kapısı) ve pompa gerekip gerekmeyeceği. Mikser ağzından uzağa dökemez; 15 metre öteye taşınacak beton el arabasıyla taşınır ya da pompa kiralanır, ikisi de işin süresini ve maliyetini değiştirir.

Karışımı kendin yapacaksan malzemeyi kuru ölçüyle karıştır, suyu en son ve azar azar ekle. Fazla su betonu akıcı yapar ama dayanımını düşürür — bu, elle karılan betonlarda kalitenin bir numaralı düşmanıdır. Döküm bittikten sonra yüzeyi en az üç gün ıslak tut; kuruyan değil, sertleşen bir malzemeden söz ediyoruz.

Hangi işte kaç santim beton dökülür?

Aşağıdaki kalınlıklar taşıyıcı olmayan, günlük tadilat işleri için yaygın kabullerdir. Üçüncü sütun 10 metrekarelik bir alanda kaç metreküp beton edeceğini gösterir (fire payı hariç).

Tablo taşıyıcı elemanları kapsamaz. Kolon, kiriş, temel ve döşeme kalınlığı ile beton sınıfı projeden gelir, tablodan seçilmez.

Taşıyıcı beton bu araçla hesaplanmaz

Bu sayfadaki sayılar malzeme miktarı içindir, dayanım hesabı için değildir. Bir elemanın taşıyıcı olup olmadığını anlamanın pratik yolu şudur: üstünde bir yük varsa ve o eleman kaldırıldığında yapının bir parçası çöküyorsa taşıyıcıdır. Kolon, kiriş, perde duvar, temel ve kat döşemeleri taşıyıcıdır; şap, saha betonu, bahçe yolu, bordür ve sıva değildir.

Taşıyıcı elemanlarda beton sınıfı (C25/30 gibi), donatı çapı ve aralığı, kalıp süresi ve dökümün nasıl yapılacağı projede yazar; bunlar mühendislik hesabının çıktısıdır ve hiçbir internet aracıyla yerine konamaz. Ruhsatlı işlerde ayrıca hazır betonun laboratuvar deneyi ve teslim belgesi (irsaliye) aranır. Mevcut bir binada kolon delmek, kiriş kesmek ya da taşıyıcı duvar kaldırmak da aynı kapsamdadır.

Aynı tadilatın diğer hesapları

Beton ve harç, bir tadilatın ilk adımıdır; sonrasında aynı yüzeyler ölçülmeye devam eder. Ölçüyü henüz almadıysan metrekare hesaplama sayfası dikdörtgen, üçgen ve daire biçimindeki alanları çıkarır — çıkan metrekareyi buraya doğrudan yazabilirsin.

Şap kuruduktan sonra zemin bitişi gelir: karo adedini ve kutu sayısını fayans ve seramik hesaplama sayfasından, duvarların kaç litre boya yiyeceğini duvar boyası hesaplama sayfasından bulursun. Sıra da genellikle budur: beton, sıva, karo, boya.

Bu araç neyi hesaplamaz

• Taşıyıcı sistem (kolon, kiriş, perde, temel) hesabı bu araçla yapılmaz; o işler proje ve inşaat mühendisi denetimi gerektirir.
• Karışım oranları yaygın pratiğe dayanır; hazır beton sınıfı, katkı maddesi ve donatı ihtiyacı bu sonuçta yer almaz.
• Zeminin taşıma gücü, drenaj ve kalıp işçiliği hesaba girmez; malzeme doğru hesaplansa bile hazırlıksız zemine dökülen beton çatlar.

Beton ve harç hakkında sık sorulanlar

1 m³ beton için kaç torba çimento gerekir?

Yaygın şantiye kabulü metreküp başına 300-350 kilogramdır; 50 kilogramlık torbadan 6-7 tane eder. Yanında yaklaşık 0,5 m³ kum, 0,7 m³ çakıl ve 150-180 litre su gider. Taşıyıcı işlerde bu oran projeden gelir, tahminle belirlenmez.

20 metrekareye 10 cm beton kaç m³ eder?

20 × 0,10 = 2 metreküp eder. %5 fire payıyla sipariş edeceğin miktar 2,1 m³, %10 payla 2,2 m³ olur. En sık yapılan hata kalınlığı 10 olarak çarpmaktır; 10 santim 0,10 metredir.

1 m² duvar için ne kadar harç gider?

Duvarın kalınlığına bağlıdır: 8,5 cm bölme duvarda yaklaşık 0,020 m³, 13,5 cm duvarda 0,030 m³, 19 cm duvarda 0,040 m³ harç harcanır. 30 m² bir 13,5 cm duvar 0,9 m³ harç, yani 270-315 kg çimento ister.

Sıva için metrekareye kaç kg harç gider?

Hazır kuru sıvada metrekare ve santim başına yaklaşık 13 kilogram toz hesaplanır: 2 cm kalınlıkta 1 m² için 26 kg, 30 m² için 780 kg, yani 25 kilogramlık torbadan 32 torba. Kendin karacaksan aynı iş 0,6 m³ harç demektir.

Hazır beton mu almalıyım, kendim mi karmalıyım?

Kabaca 1 metreküpün altındaki işleri elle karmak mantıklıdır; üstündeki işlerde hazır beton hem daha tutarlı hem daha hızlıdır. Hazır beton siparişinden önce firmanın alt sipariş sınırını, mikserin adrese girip giremeyeceğini ve pompa gerekip gerekmediğini sor.

Beton hesabında fire payı ne kadar olmalı?

Düzgün zeminde %5, engebeli zeminde ya da ilk kez yapıyorsan %10 yaygın kabuldür. Eksik beton sonradan tamamlanamaz: yeni döküm eskisine yapışmaz, arada soğuk derz denen zayıf bir çizgi kalır.

Kolon ve kiriş betonunu bu araçla hesaplayabilir miyim?

Hayır. Kolon, kiriş, temel, perde ve döşeme taşıyıcı elemanlardır; beton sınıfı, donatısı ve miktarı projeden ve mühendislik hesabından gelir. Bu araç şap, saha betonu, duvar harcı ve sıva gibi taşıyıcı olmayan işler için malzeme tahmini üretir.

Bu araç şap, saha betonu, bahçe yolu, duvar harcı ve sıva gibi taşıyıcı olmayan işler için kaba malzeme tahmini üretir; sayılar yaygın şantiye kabullerinden türetilmiştir. Kolon, kiriş, temel, perde ve döşeme gibi taşıyıcı elemanların beton sınıfı, donatısı ve miktarı proje ve mühendislik hesabıyla belirlenir; buradaki değerler o hesabın yerine geçmez. Uygulamadan önce inşaat mühendisinize danışınız.