Saklı Pay Hesaplama

Saklı pay nasıl hesaplanır?

Eşin hayatta olup olmadığını, geride kalacak en yakın akraba grubunu ve mirasın net değerini seç; araç önce her mirasçının yasal payını, sonra o payın dokunulamayan kısmını, en sonda vasiyetle serbestçe bırakabileceğin tutarı gösterir. Örnek: eşi ve iki çocuğu olan biri 1.200.000 ₺ net miras bırakıyor. Yasal paylaşımda eş 1/4 (300.000 ₺), çocuklar toplam 3/4 (her biri 3/8, 450.000 ₺) alır. Saklı pay bu yasal payların belli bir oranıdır: eş için altsoyla birlikteyken yasal payının tamamı, yani 300.000 ₺; her çocuk için yasal payının yarısı, yani 225.000 ₺. Dokunulamayan toplam 300.000 + 225.000 + 225.000 = 750.000 ₺ eder. Kalan 450.000 ₺ tasarruf edilebilir kısımdır: bunu vasiyetname ya da miras sözleşmesiyle çocuklarından birine, torununa, bir vakfa ya da hiç akraba olmayan birine bırakabilirsin. 450.000 ₺'yi aşan bir vasiyet geçersiz olmaz; ama saklı payı zedelenen mirasçı tenkis davası açıp aşan kısmı geri isteyebilir.

Saklı pay ile yasal miras payı aynı şey değildir

En sık karıştırılan nokta bu: yasal miras payı, vasiyet yoksa mirasçının alacağı orandır; saklı pay ise vasiyet olsa bile o mirasçının elinden alınamayan asgari kısımdır ve yasal payın içinden hesaplanır. İki çocuğu olan bir babada her çocuğun yasal payı 1/2'dir, saklı payı ise bunun yarısı, yani 1/4'tür. Baba vasiyetle bütün malını komşusuna bıraksa bile iki çocuk toplam 1/2'yi tenkis davasıyla geri alır; kalan 1/2 komşuda kalır.

Eşin durumu farklıdır. Eş çocuklarla ya da anne-babayla birlikte mirasçıysa yasal payının tamamı saklıdır; 1/4 yasal pay aynı zamanda 1/4 saklı paydır. Bu yüzden eş ve iki çocukta dokunulamayan kısım 1/4 + 3/16 + 3/16 = 5/8 olur, serbest kalan kısım 3/8'dir. Eş tek başına mirasçıysa yasal payı tamamıdır ama saklı payı 3/4'e iner: 1.000.000 ₺'lik mirasın 250.000 ₺'si vasiyetle başkasına bırakılabilir.

Kardeşlerin saklı payı 2007'de kaldırıldı (5650 sayılı Kanun, TMK m.506'nın 3. bendi mülga). Çocuğu olmayan, anne-babası da vefat etmiş biri malvarlığının tamamını vasiyetle dilediğine bırakabilir; kardeşleri yasal mirasçı olsa da tenkis davası açamaz. Aynı şekilde büyükanne-büyükbaba, amca, hala, dayı, teyze ve yeğenlerin de saklı payı yoktur.

Saklı pay oranları tabloda: kim ne kadarını geri alır?

Aşağıdaki oranlar Medeni Kanun m.499 ve m.506'dan alınmıştır. Son sütun, 1.200.000 ₺ net terekede o mirasçının tek başına dokunulamayan tutarını gösterir; birden fazla mirasçı varsa tutarlar toplanır.

Çocuk sayısı arttıkça her çocuğun payı küçülür ama çocukların toplam saklı payı değişmez: eş varken çocukların toplamı her zaman 3/8, eş yokken 1/2'dir.

Tereke nasıl bulunur, vasiyet aşarsa ne olur?

Saklı pay, ölüm günündeki net tereke üzerinden hesaplanır (TMK m.507): malvarlığından borçlar, cenaze giderleri, terekenin mühürlenmesi ve yazımı giderleri ile vefat edenle birlikte yaşayıp onun baktığı kişilerin üç aylık geçim gideri düşülür. 1.500.000 ₺'lik bir evi ve 300.000 ₺ banka kredisi borcu olan birinin terekesi 1.200.000 ₺'dir; aracın kutusuna bu net rakam yazılır. Vefat edenin sağlığında yaptığı bazı bağışlar da (mirasçıya verilen çeyiz, ölümden önceki bir yıl içindeki bağışlar, saklı payı etkisiz kılmak için yapılan kazandırmalar) tenkise tabi olduğu ölçüde terekeye eklenir; bu ekleme kişisel duruma bağlı olduğu için araç yapmaz.

Vasiyetname saklı payı aşarsa kendiliğinden geçersiz olmaz. Saklı payı zedelenen mirasçı, mirasçılığını öğrendiği tarihten itibaren bir yıl ve her hâlde vasiyetin açılmasından itibaren on yıl içinde tenkis davası açar; mahkeme vasiyeti ancak aşan kısım kadar indirir. Örnekteki eş ve iki çocuk durumunda 1.200.000 ₺'nin 600.000 ₺'si bir vakfa bırakılmışsa vakıf 450.000 ₺ alır, 150.000 ₺ mirasçılara döner. Mirasçılar dava açmazsa vasiyet olduğu gibi uygulanır; saklı pay kendiliğinden korunmaz, talep edilir.

Bu araç neyi hesaplamaz

• Anne ya da babadan biri vefat etmişse ve kişinin kardeşleri varsa kardeşlere geçen payı gösterir ama kardeşlerin kendi aralarındaki bölüşümü, yarım kan kardeşleri ve yeğenlere geçen payı hesaplamaz.
• Büyükanne-büyükbaba zümresini (eşin yasal payının 3/4'e indiği hâli) hesaplamaz; "hiçbiri hayatta değil" seçeneği eşin tek başına mirasçı olduğu durumu anlatır.
• Tenkis davasında hangi vasiyetin ya da bağışın ne sırayla indirileceğine karar vermez; yalnız dokunulamayan toplam tutarı ve serbest kalan kısmı gösterir.
• Sağ kalan eşin edinilmiş mallara katılma rejiminden doğan katılma alacağını terekeden düşmez; bu alacak mirastan önce ayrılır ve sonucu büyük ölçüde değiştirebilir.
• Mirasçılıktan çıkarma, mirastan feragat sözleşmesi ve mirasın reddi gibi durumları hesaba katmaz; bu işlemler saklı payı ortadan kaldırabilir ya da başkasına geçirebilir.

Saklı pay hakkında sık sorulanlar

Saklı pay oranları nedir?

Medeni Kanun m.506'ya göre çocuklar (altsoy) için yasal miras payının yarısı, anne ve babanın her biri için yasal payının dörtte biri, sağ kalan eş için çocuk ya da anne-baba ile birlikte mirasçıysa yasal payının tamamı, tek başınaysa dörtte üçüdür. Kardeşlerin saklı payı 2007'de kaldırıldı. Oranlar yasal payın üstüne değil, içine uygulanır: iki çocuklu ve eşli bir mirasta her çocuğun yasal payı 3/8, saklı payı 3/16'dır.

Vasiyetle malımın ne kadarını istediğim kişiye bırakabilirim?

Saklı payların toplamı dışında kalan kısmı. Eşin ve iki çocuğun varsa mirasının 3/8'ini, yalnız eşin varsa 1/4'ünü, çocukların var ama eşin yoksa yarısını serbestçe bırakabilirsin. Çocuğun, torunun, annen ve baban hayatta değilse ve evli değilsen malının tamamını vasiyetle dilediğine bırakabilirsin; kardeşlerin buna itiraz edemez.

Saklı payı zedelenen mirasçı ne yapabilir?

Tenkis davası açar. Dava, saklı payın zedelendiğinin öğrenilmesinden itibaren bir yıl, her hâlde vasiyetnamenin açılmasından itibaren on yıl içinde açılmalıdır. Mahkeme vasiyeti ya da bağışı iptal etmez, yalnız saklı payı aşan kısım kadar indirir. Dava açılmazsa vasiyet olduğu gibi uygulanır.

Anne babanın saklı payı var mı?

Var, ama yalnız vefat edenin çocuğu ve torunu yoksa. Bu durumda anne ve babanın her biri yasal payının dörtte birini saklı pay olarak korur. Eşi olan ve çocuğu olmayan birinde anne ile baba toplam 1/2 yasal pay alır, her birinin saklı payı 1/16'dır; 800.000 ₺'lik mirasta anne 50.000 ₺, baba 50.000 ₺ dokunulamayan paya sahiptir. Çocuk varsa anne-baba mirasçı bile olmaz.

Kardeşlerin saklı payı var mı?

Yok. 4 Mayıs 2007'de yürürlüğe giren 5650 sayılı Kanun, Medeni Kanun m.506'daki kardeş saklı payını kaldırdı. Kardeşler yalnız vefat edenin çocuğu, torunu, annesi ve babası yoksa yasal mirasçı olur; ama vefat eden vasiyetle malının tamamını başkasına bıraktıysa tenkis davası açamazlar.

Tenkis davası açılmazsa saklı pay kendiliğinden korunur mu?

Korunmaz. Saklı pay bir dava hakkıdır, kendiliğinden işleyen bir kesinti değildir. Mirasçı süresi içinde tenkis davası açmazsa vasiyet ya da bağış olduğu gibi kalır ve saklı pay hakkı düşer. Bu yüzden vasiyetname açıldığında saklı payını hesaplayıp süreyi kaçırmadan avukata başvurman gerekir.

Kaynaklar

Bu araçtaki oran ve tutarlar aşağıdaki resmî kaynaklardan alınmıştır. Son doğrulama: 18 Eylül 2026.

• Mevzuat Bilgi Sistemi — 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu, madde 505-507 (tasarruf edilebilir kısım ve saklı pay) — Madde 505 (Değişik: 4/5/2007-5650/1): "Mirasçı olarak altsoyu, ana ve babası veya eşi bulunan miras bırakan, mirasının saklı paylar dışında kalan kısmında ölüme bağlı tasarrufta bulunabilir. Bu mirasçılardan hiç biri yoksa, mirasbırakan mirasının tamamında tasarruf edebilir." Madde 506: "1. Altsoy için yasal miras payının yarısı, 2. Ana ve babadan her biri için yasal miras payının dörtte biri, 3. (Mülga: 4/5/2007-5650/2 md.), 4. Sağ kalan eş için, altsoy veya ana ve baba zümresiyle birlikte mirasçı olması hâlinde yasal miras payının tamamı, diğer hâllerde yasal miras payının dörtte üçü." Madde 507: tasarruf edilebilir kısım ölüm günündeki terekeye göre; borçlar, cenaze ve üç aylık geçim giderleri indirilir. Madde 565: tenkise tâbi sağlararası kazandırmalar (miras payına mahsuben kazandırmalar, ölümden önceki bir yıl içindeki bağışlar, saklı payı etkisiz kılmak amacıyla yapılan kazandırmalar). Madde 571: tenkis davası, saklı payın zedelendiğinin öğrenilmesinden itibaren bir yıl ve her hâlde vasiyetnamede açılma tarihinden itibaren on yıl geçmekle düşer.
• Mevzuat Bilgi Sistemi — 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu, madde 495-499 (yasal mirasçılar ve sağ kalan eşin payı) — Madde 499: "Sağ kalan eş, birlikte bulunduğu zümreye göre mirasbırakana aşağıdaki oranlarda mirasçı olur: 1. Mirasbırakanın altsoyu ile birlikte mirasçı olursa, mirasın dörtte biri, 2. Mirasbırakanın ana ve baba zümresi ile birlikte mirasçı olursa, mirasın yarısı, 3. Mirasbırakanın büyük ana ve büyük babaları ve onların çocukları ile birlikte mirasçı olursa, mirasın dörtte üçü, bunlar da yoksa mirasın tamamı eşe kalır." Madde 495: çocuklar eşit mirasçı, ölmüş çocuğun yerini altsoyu alır. Madde 496: ana ve baba eşit mirasçı; ölmüş ana/babanın yerini altsoyu alır, bir tarafta mirasçı yoksa bütün miras diğer tarafa kalır.

Bu araç bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık yerine geçmez. Saklı pay hesabı terekenin kesin değerine, sağlararası kazandırmalara, mal rejimi tasfiyesine ve mirasçıların kişisel durumuna bağlı olarak değişebilir. Vasiyetname hazırlarken ya da tenkis davası açmadan önce bir avukata danışınız.