Amortisman Hesaplama

Amortisman nasıl hesaplanır?

Faturadaki KDV hariç tutarı yaz, varlığın türünü listeden seç, usulü seç; araç yıl yıl tabloyu kurar. Örnek: 60.000 ₺'ye bir dizüstü bilgisayar aldın. GİB tablosunda bilgisayarların faydalı ömrü 4 yıl, normal amortisman oranı %25'tir; normal usulde her yıl 60.000 × %25 = 15.000 ₺ gider yazarsın ve 4. yılın sonunda defter değeri sıfırlanır. Aynı bilgisayar için azalan bakiyeler usulünü seçersen oran normalin iki katı olur ama %50'yi geçemez: 1. yıl 60.000 × %50 = 30.000 ₺, 2. yıl kalan 30.000 üzerinden 15.000 ₺, 3. yıl 7.500 ₺, son yıl ise ne kaldıysa tamamı, yani 7.500 ₺. Binek otomobilde ilk yıl özeldir: 100.000 ₺'lik otomobili Ekim'de aldıysan o yıl 12 ayın yalnız 3'ü için amortisman ayırırsın (20.000 × 3 ÷ 12 = 5.000 ₺); ayrılmayan 15.000 ₺ kaybolmaz, 5. yılın amortismanına eklenir ve o yıl 35.000 ₺ yazarsın. Tablo, her yılın gider tutarını ve o yılın sonunda kalan defter değerini gösterir; aylık karşılık satırı ise yıllık tutarın 12'ye bölünmüş hâlidir, geçici vergi dönemlerinde işine yarar.

Amortisman nedir, neden tek seferde gider yazamazsın?

Amortisman, bir yıldan uzun süre kullanacağın ve belli bir tutarı aşan demirbaşın bedelini tek yılda değil, faydalı ömrüne yayarak gider yazmandır. 60.000 ₺'lik bilgisayarı aldığın yıl gelirinden düşemezsin; onu 4 yıla bölüp her yıl 15.000 ₺'sini gider gösterirsin. Bunun mantığı basit: bilgisayar dört yıl boyunca sana kazanç sağlıyor, maliyeti de o dört yılın kazancından düşülmeli. Hangi varlığın kaç yılda itfa edileceğine sen değil Hazine ve Maliye Bakanlığı karar verir; Vergi Usul Kanunu'nun 315. maddesi oranları Bakanlığın ilan ettiği faydalı ömürlere bağlar ve GİB bunları tek bir tabloda yayımlar. Bu araçtaki liste o tablodan alınmıştır: bilgisayar 4 yıl, yazılım ve cep telefonu 3 yıl, otomobil ve büro mobilyası 5 yıl, buzdolabı 10 yıl, klima 15 yıl, betonarme bina 50 yıl.

Tabloda oran, faydalı ömrün tersidir: 4 yıl için %25, 5 yıl için %20. Üç yıllık varlıkta GİB %33,33 yazar; üç yıl boyunca 29.997 ₺ ayırırsan 9 ₺ açıkta kalır, bu yüzden son yıl bakiyenin tamamı ayrılır ve araç da öyle yapar. Bakanlığın süresinden daha kısa bir süre seçemezsin; bu araç tabloyu esas alır. Küçük demirbaşlar ise amortismana hiç girmez: bedeli Vergi Usul Kanunu 313. maddesindeki, her yıl yeniden değerleme oranıyla güncellenen sınırın altında kalan alet ve demirbaşı aldığın yıl doğrudan gider yazarsın; o yılın sınırını GİB'in VUK genel tebliğinden kontrol et.

Normal usul ile azalan bakiyeler arasındaki fark ve %50 tavanı

Azalan bakiyeler usulünü herkes seçemez: kanun bunu bilanço esasına göre defter tutan mükelleflere tanır. İşletme hesabı esasındaki esnaf ve serbest meslek kazanç defteri tutan doktor, avukat, mühendis yalnız normal usulü kullanır. Şirketin bilanço esasındaysa ve varlığı aldığın yıl kârın yüksekse azalan bakiyeler ilk yıl iki kat gider yazdırıp vergiyi öteler; sonraki yıllarda gider azaldığı için toplamda ödediğin vergi değişmez, yalnız zamanlaması değişir. Bir varlık için hangi usulle başladıysan öyle devam edersin; azalan bakiyelerden normale geçmek mümkündür ama normalden azalana dönülmez ve iktisadi bir bütün oluşturan varlıklara iki ayrı usul uygulanamaz.

En sık yapılan hata, azalan bakiyelerde oranı her yıl ilk maliyete uygulamaktır. Oran kalan değere uygulanır: ikinci yıl 100.000 üzerinden değil, 60.000 üzerinden %40 alınır. İkinci hata, son yılı da oranla hesaplamaktır; son yılda ne kalmışsa tamamı ayrılır, yoksa defter değeri hiç sıfırlanmaz. Üçüncü hata kıst amortismandadır: ilk yıl eksik ayrılan kısım sonraki yıla değil, faydalı ömrün son yılına eklenir; araç bunu tabloda ayrıca gösterir.

İki usul de aynı toplamı gider yazdırır; fark, giderin yıllara dağılımındadır. 100.000 ₺ ve 5 yıl için iki usulün karşılaştırması:

Azalan bakiyelerde oran normalin iki katıdır (VUK mükerrer 315); 4 yıllık bilgisayarda 2 × %25 = %50 olur ve tavana dayanır, 3 yıllık telefonda 2 × %33,33 = %66,66 hesaplansa da %50'de kesilir.

Binek otomobilde kıst amortisman ve gider kısıtlaması

İşletmenin kendi kullanımındaki binek otomobil, Vergi Usul Kanunu 320. maddesine göre aktife girdiği yıl yalnız kalan aylar kadar amortisman alır; ay kesri tam ay sayılır, yani 28 Ekim'de alınan araç Ekim, Kasım ve Aralık için 3 aylık amortisman ayırır. Ayrılmayan 9 aylık kısım kaybolmaz, faydalı ömrün son yılında kalan bakiyeyle birlikte gider yazılır. Bu yüzden araçta binek seçeneğini işaretleyip fatura ayını seçtiğinde ilk yıl düşük, beşinci yıl yüksek çıkar. Kamyonet, panelvan, minibüs gibi ruhsatı binek olmayan araçlarda ve araç kiralama, taksi, sürücü kursu gibi otomobili işletme konusu olan işlerde kıst uygulanmaz; onlar ilk yıl da tam amortisman alır.

Bir de tutar sınırı var: Gelir Vergisi Kanunu 40/1 ve 68/4, binek otomobilin amortismanının yalnız belli bir tutara isabet eden kısmının gider yazılmasına izin verir (2025 için ÖTV ve KDV hariç 1.100.000 ₺, vergiler maliyete eklendiyse 2.100.000 ₺; tutar her yıl yeniden değerleme oranıyla artar). Bu araç o sınırı uygulamaz: 3.000.000 ₺'lik otomobil yazarsan tabloyu 3.000.000 üzerinden kurar, oysa vergi matrahından düşebileceğin amortisman sınırlı tutara isabet eden kısmıdır. Tabloyu kurduktan sonra sınır tutarını maliyete oranlayıp gider yazılabilir kısmı ayrıca bulmalısın; ikinci el binek otomobilde de aynı sınır geçerlidir.

Bu araç neyi hesaplamaz

• Enflasyon düzeltmesi yapılan dönemlerde düzeltilmiş değeri ve düzeltme katsayısını uygulamaz; tabloyu girdiğin fatura tutarı üzerinden kurar, düzeltilmiş tutarı sen hesaplayıp yazmalısın.
• Listede olmayan varlığın faydalı ömrünü bilmez; GİB Amortisman Oranları Tablosu'ndan satırı bulup yılı kendin girersin, yanlış yıl seçersen tablo yanlış çıkar.
• Binek otomobildeki gider kısıtlaması tavanını (ÖTV ve KDV hariç 2025 için 1.100.000 ₺) uygulamaz; tavanı aşan araçta gider yazılabilir amortismanı tablodaki tutardan sen oranlarsın.
• Kısmen kullanılan, yıl içinde satılan ya da hurdaya ayrılan varlığın kalan amortismanını ve satış kâr-zararını hesaplamaz; yalnız aktifte kaldığı varsayımıyla tam tabloyu verir.
• Fevkalade amortismanı, madenlerdeki özel oranları ve amortisman süresi Bakanlıkça uzatılmış ya da mükellefçe iki katına çıkarılmış özel seçimleri kapsamaz.
• Bedeli VUK 313'teki yıllık sınırın altında kalan demirbaşın doğrudan gider yazılabileceğini denetlemez; küçük tutar girersen onu da yıllara böler.

Amortisman hakkında sık sorulanlar

Bilgisayarın amortisman süresi kaç yıl, oranı yüzde kaç?

GİB Amortisman Oranları Tablosu'nun 4.1 satırında kişisel bilgisayarlar, el bilgisayarları ve sunucular 4 yıl, normal amortisman oranı %25'tir. 60.000 ₺'lik bilgisayar için her yıl 15.000 ₺ gider yazarsın. Bilgisayar yazılımları (4.3) ise ayrı satırdır: 3 yıl ve %33,33; lisansı bilgisayardan ayrı faturalandıysa onu 3 yıla bölersin.

Azalan bakiyeler usulünde oran neden %50'yi geçemiyor?

Vergi Usul Kanunu mükerrer 315. maddesi oranı "%50'yi geçmemek üzere normal amortisman oranının iki katı" olarak sınırlar; bu tavan 2004'te 5228 sayılı Kanunla eklendi. 3 yıllık cep telefonunda normal oran %33,33'tür, iki katı %66,66 eder ama %50 uygulanır: 30.000 ₺'lik telefon için ilk yıl 15.000 ₺, ikinci yıl 7.500 ₺, üçüncü yıl kalan 7.500 ₺. 4 yıl ve üzeri varlıklarda iki kat zaten %50'nin altında ya da tam %50 olduğu için tavan hissedilmez.

Ekim ayında aldığım binek otomobil için ilk yıl ne kadar amortisman ayırırım?

Yıllık tutarın 12'de 3'ünü. 100.000 ₺'lik otomobilde yıllık amortisman %20 ile 20.000 ₺'dir; Ekim, Kasım ve Aralık için 20.000 × 3 ÷ 12 = 5.000 ₺ ayırırsın. Ayrılmayan 15.000 ₺ beşinci yıla eklenir ve o yıl 35.000 ₺ gider yazarsın. Ayın hangi gününde aldığın önemli değildir; 31 Ekim'de alınan araç da Ekim ayının tamamı için amortisman alır.

Serbest meslek erbabı ya da esnaf azalan bakiyeler usulünü seçebilir mi?

Hayır. Azalan bakiyeler usulü yalnız bilanço esasına göre defter tutan mükelleflere tanınmıştır; serbest meslek kazanç defteri tutan doktor, avukat, mali müşavir ile işletme hesabı esasındaki esnaf yalnız normal usulü uygular. Bu araçta azalan bakiyeler seçeneği yalnız bilanço esasına tabi şirketler için anlamlıdır; kendi durumun buysa normal usulle hesapla.

Geçici vergi döneminde amortismanın aylık payını nasıl bulurum?

Yıllık amortismanı 12'ye böl, dönemdeki ay sayısıyla çarp. 60.000 ₺'lik bilgisayarın yıllık amortismanı 15.000 ₺, aylık payı 1.250 ₺'dir; ilk üç aylık geçici vergi döneminde 3.750 ₺, altı aylık dönemde 7.500 ₺ gider dikkate alırsın. Araç bu aylık payı sonuç tablosunda ayrıca gösterir. Binek otomobilde kıst uygulanan ilk yılda aylık pay yine yıllık tutarın 12'de biridir; yalnız o yıl kaç ay için ayrılacağı değişir.

Küçük tutarlı demirbaşı da yıllara bölmek zorunda mıyım?

Hayır. Vergi Usul Kanunu 313. maddesi, bedeli her yıl yeniden değerleme oranıyla güncellenen bir sınırın altında kalan alet, edevat, mefruşat ve demirbaşın aldığın yıl doğrudan gider yazılmasına izin verir; o yılın sınırını GİB'in Vergi Usul Kanunu genel tebliğinden kontrol et. Sınırın altındaki bir ofis koltuğunu 5 yıla bölmek zorunda değilsin. Ancak iktisadi ve teknik bakımdan bütünlük gösteren parçalar (masa takımı, bilgisayar seti) ayrı ayrı sınırın altında kalsa da topluca değerlendirilir.

Kaynaklar

Bu araçtaki oran ve tutarlar aşağıdaki resmî kaynaklardan alınmıştır. Son doğrulama: 18 Eylül 2026.

• GİB — Amortisman Oranları Tablosu (VUK 333 ve devamı tebliğler) — 1.1.1 betonarme bina 50 yıl %2; 3.1 büro mobilyası 5 yıl %20; 3.3 cep telefonu 3 yıl %33,33; 3.9.5 klima 15 yıl %6,66; 3.10.4 buzdolabı 10 yıl %10; 4.1 bilgisayar ve sunucu 4 yıl %25; 4.3 bilgisayar yazılımları 3 yıl %33,33; 6.1 otomobil ve taksi 5 yıl %20
• Resmî Gazete — 5228 sayılı Kanun (31.7.2004, sayı 25539), VUK mükerrer 315 değişikliği — Mükerrer 315/2-2: "amortisman oranı %50'yi geçmemek üzere normal amortisman oranının iki katıdır"
• Resmî Gazete — 5024 sayılı Kanun (30.12.2003, sayı 25332), VUK 315 ve mükerrer 315 — Madde 315: oranlar Bakanlığın ilan ettiği faydalı ömürlere göre; mükerrer 315: azalan bakiyelerde oran normalin iki katı, enflasyon düzeltmesi yapılan dönemde düzeltilmiş değer
• GİB — Binek Otomobillerin Giderleri ve Amortismanlarının Vergi Matrahından İndirilmesi Rehberi (2025) — VUK 320: aktife girdiği yıl ay kesri tam ay sayılarak kalan ay kadar amortisman, ayrılmayan kısım itfa süresinin son yılında; gider kısıtlaması 2025 için 1.100.000 ₺ / 2.100.000 ₺

Bu araç bilgilendirme amaçlıdır; mali müşavirlik hizmeti yerine geçmez. Faydalı ömürler, azalan bakiyeler tavanı, binek otomobil gider kısıtlaması tutarları ve doğrudan gider sınırı tebliğ ve kanun değişiklikleriyle güncellenebilir; enflasyon düzeltmesi, kısmi kullanım ve satış gibi durumlar sonucu değiştirir. Beyanname ve defter kayıtlarınız için mali müşavirinize başvurunuz.