Sermaye Artırımı Hesaplama: Bedelli ve Bedelsiz Sonrası Teorik Fiyat

Sermaye artırımı nasıl hesaplanır?

Son kapanış fiyatını, KAP bildirimindeki bedelsiz ve bedelli oranlarını yaz. Örnek: 60,00 ₺'lik hisse %200 bedelsiz ve %100 bedelli artırım yapıyor, rüçhan kullanım fiyatı 1,00 ₺, aynı gün lot başına 0,50 ₺ brüt temettü ödeniyor. Borsa İstanbul formülüyle teorik fiyat (60 + 1 × 1 − 0,50) ÷ (1 + 2 + 1) = 60,50 ÷ 4 = 15,125 ₺ olur; hisse artırım günü en yakın fiyat adımına yuvarlanan 15,13 ₺ baz fiyattan açılır. Rüçhan hakkının referans fiyatı (15,125 − 1) × 1 = 14,125 ₺'dir. Elinde 100 lot varsa 200 lot bedelsiz gelir; bedelli hakkını kullanırsan 100 lot için 100 ₺ ödersin ve toplamda 400 lotun olur. Hisselerinin değeri artırımdan önce 6.000 ₺, sonra 400 × 15,125 = 6.050 ₺'dir: eklenen 50 ₺, ödediğin 100 ₺'den temettü olarak eline geçecek 50 ₺'nin düşülmüş hâlidir. Yani artırım seni ne zenginleştirir ne yoksullaştırır; değer aynı kalır, lot sayısı artar.

Bedelsiz sermaye artırımı hisseyi ucuzlatır mı?

Bedelsiz artırımda şirket kasasına para girmez; yedekler ya da kârın bir kısmı sermaye hesabına aktarılır ve bu yeni sermaye ortaklara payları oranında dağıtılır. Pastanın büyüklüğü aynı kaldığı için dilim sayısı artınca her dilim küçülür: %100 bedelsizde 100,00 ₺'lik hisse 50,000 ₺ teorik fiyattan açılır ve 100 lotun 200 lota çıkar. Portföy değerin 10.000 ₺ olarak kalır. 'Bedelsiz geldi, hisse ucuzladı' diye alınan karar bu yüzden yanıltıcıdır; ucuzlayan tek şey lot başına fiyattır.

Piyasada bedelsiz haberinin fiyatı yukarı ittiği sık görülür, ama bu formülün değil beklentinin etkisidir. Teorik fiyat yalnızca hak kullanımının başladığı günün baz fiyatıdır; o gün fiyat bu bazın etrafında, pazarın günlük marjı içinde serbestçe oluşur. İlk günden sonraki seyri görmek istersen tavan serisi hesaplama aracına bu sayfadaki baz fiyatı yazabilirsin.

Bedelli sermaye artırımında rüçhan hakkı ve ödeme

Bedelli artırımda yeni payları almak senin hakkındır (rüçhan hakkı), ama zorunluluk değildir. Payları borsada işlem gören şirketlerde bu hak SPK Pay Tebliği'ne göre 15 günden az, 60 günden fazla olmayan bir sürede kullanılır; süre ve banka hesabı izahnamede yazar. Hakkını kullanmazsan ne olur: elindeki lotun fiyatı yine teorik fiyata düşer, ama sen yeni lot almadığın için değer kaybedersin. Bu kaybı önlemenin yolu hakkı süresi içinde kullanmak ya da 'yeni pay alma hakkı' olarak borsada satmaktır. Araçtaki rüçhan referans fiyatı, elindeki her eski pay için bu hakkın teorik değerini gösterir.

Bir istisna var: hissenin son kapanışı kullanım fiyatının altındaysa, ya da bedelsiz ve temettü düşüldükten sonra fiyat kullanım fiyatının altına iniyorsa Borsa bedelliyi teorik fiyat hesabına katmaz. 0,90 ₺'lik bir hissede 1,00 ₺'den bedelli hakkı kullanmak, piyasadan daha ucuza alınabilecek payı pahalıya almak demektir; teorik fiyat 0,900 ₺ olarak kalır. Satış sonrası kârını hisse kâr zarar hesaplama, artırım öncesi alımlarının ortalamasını hisse ortalama maliyet hesaplama aracıyla izleyebilirsin; temettünün net tutarı için temettü hesaplama aracına bak.

Aynı 60,00 ₺'lik hisse ve 100 lot için farklı artırım yapılarında sonuç (rüçhan kullanım fiyatı 1,00 ₺, temettü yok):

Bedelli satırlarında rüçhan hakkının kullanıldığı varsayıldı. Lot sayısı ve ödeme elindeki 100 lot üzerinden.

Bu araç neyi hesaplamaz

• Rüçhan hakları kısıtlanarak payların halka arz edildiği ya da Toptan Satışlar Pazarı'nda satıldığı artırımlarda Borsa ilk gün fiyatı düzeltmez; araç bu durumu ayrıca hesaplamaz, böyle bir artırımda bedelli oranını 0 yaz.
• Teorik fiyat yalnızca hak kullanımının başladığı günün baz fiyatıdır; o günden sonra fiyatın nereye gideceğini öngörmez.
• Yabancı para cinsinden yapılan artırım ve temettülerde gereken TCMB döviz kuru çevirisini yapmaz; tutarları Türk lirası olarak girmen gerekir.
• Sermaye azaltımı, birleşme ve kısmi bölünme gibi öteki özsermaye hâllerinin fiyat düzeltmesini kapsamaz.

Sermaye artırımı hakkında sık sorulanlar

Bedelsiz sermaye artırımı sonrası hisse fiyatı nasıl hesaplanır?

Son kapanış fiyatı (1 + bedelsiz oranı) ile bölünür. %100 bedelsizde oran 1'dir: 100,00 ₺ ÷ 2 = 50,000 ₺. %300 bedelsizde 100,00 ₺ ÷ 4 = 25,000 ₺. Aynı gün temettü de ödeniyorsa brüt temettü önce kapanış fiyatından düşülür; sonuç en yakın fiyat adımına yuvarlanarak ilk günün baz fiyatı olur.

%100 bedelsiz gelince kaç lot olur?

Elindeki lot iki katına çıkar: 100 lot için 100 lot bedelsiz gelir, toplam 200 lot. %200'de üç katına (300 lot), %300'de dört katına (400 lot) çıkar. Bedelsiz paylar hak kullanım günü otomatik olarak hesabına geçer; bir şey ödemezsin, ama lot başına fiyat aynı oranda düştüğü için toplam değerin değişmez.

Bedelli sermaye artırımında ne kadar para öderim?

Elindeki lot × bedelli oranı × rüçhan kullanım fiyatı kadar. 100 lot, %100 bedelli ve 1,00 ₺ kullanım fiyatı için 100 × 1 × 1 = 100 ₺ ödersin ve 100 lot daha alırsın. Primli artırımda kullanım fiyatı 1 ₺'nin üstündedir; KAP'taki izahnamede yazan fiyatı kullan.

Rüçhan hakkını kullanmazsam ne olur?

Hisse fiyatı yine teorik fiyata düşer ama sen yeni lot almadığın için portföyünün değeri azalır. 60,00 ₺'lik hissede %100 bedelli sonrası teorik fiyat 30,500 ₺'dir: 100 lotun 6.000 ₺'den 3.050 ₺'ye iner. Rüçhan referans fiyatı 29,500 ₺ olduğundan hakkı satarsan yaklaşık 2.950 ₺ alırsın ve kaybı kapatırsın; ne kullanır ne satarsan bu tutar kaybolur.

Sermaye artırımı teorik fiyat formülü nedir?

Borsa İstanbul'un düzenlemesine göre Ft = (Fk + n2 × R − T) ÷ (1 + n1 + n2). Fk son kapanış, n1 bedelsiz oranı, n2 bedelli oranı, R rüçhan kullanım fiyatı, T brüt temettüdür. Rüçhan hakkının referans fiyatı Fr = (Ft − R) × n2'dir. Ft ve Fr virgülden sonra 3 haneyle hesaplanır.

Hisse bölünmesinde (split) yeni fiyat nasıl hesaplanır?

Bölünmede şirketin değeri değişmez, aynı pastayı daha çok dilime bölersin: 1 payın 4 paya bölündüğü işlemde teorik fiyat eski fiyat ÷ 4, lot sayın ise × 4 olur. 200 ₺'lik hisse 1'e 4 bölünürse 50 ₺'ye iner ve 100 lotun 400 lot olur; toplam değerin yine 20.000 ₺'dir. Bu, %300 bedelsizle aynı sonucu verir; üstteki bedelsiz oranına 300 yazarak sağlamasını yapabilirsin.

Kaynaklar

Bu araçtaki oran ve tutarlar aşağıdaki resmî kaynaklardan alınmıştır. Son doğrulama: 3 Ekim 2026.

• Borsa İstanbul — Özsermaye Hâllerinde Payların Teorik/Referans Fiyatlarının Belirlenmesi — Madde 2.5 semboller, 2.6 veri hassasiyetleri (Ft, Fr 3 hane); madde 5.1: Ft = (Fk + n2R − T) / (1 + n1 + n2), Fr = [Ft − R] × n2, kapanış ya da bedelsiz sonrası teorik fiyat R'nin altındaysa n2 = 0; madde 5.2: rüçhan kısıtlı artırımda düzeltme yapılmaz
• Borsa İstanbul — Pay Piyasası Prosedürü (revizyon 54, 21/09/2026) — 5.1.8: sermaye artırımlarında teorik fiyat en yakın fiyat adımına yuvarlanarak baz fiyat belirlenir; 5.1.9 Tablo-7 fiyat adımları
• SPK — Pay Tebliği (VII-128.1), güncel metin — Madde 22/4: payları borsada işlem gören ortaklıklarda yeni pay alma hakları 15 günden az, 60 günden fazla olmamak üzere izahnamede belirlenen sürede kullanılır; ortaklar hakkı kullanabilir ya da bedelli/bedelsiz devredebilir

Bu araç bilgilendirme amaçlıdır; yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz. Hesaplanan teorik fiyat yalnızca hak kullanım gününün başlangıç fiyatıdır ve piyasa fiyatı bundan farklı oluşabilir. Artırımın kesin oranları, kullanım fiyatı ve süresi için ilgili şirketin KAP bildirimlerine ve izahnamesine, işlemleriniz için aracı kurumunuza başvurunuz.