RAID Hesaplama: Disklerden Ne Kadar Alan Kalır?

RAID nasıl hesaplanır?

RAID, birkaç diski tek bir büyük disk gibi birleştirir ve bunun karşılığında alanın bir kısmını yedekliğe ayırır. Ne kadar ayrılacağı türe göre değişir. Örnek: dört adet 4 TB disk toplam 16 TB eder. RAID 5'te bir diskin alanı eşlik bilgisine gider, kalan 3 × 4 = 12 TB kullanılabilir; verim 12 / 16 = %75'tir ve dört diskten herhangi biri bozulursa veri kaybolmaz. Aynı dört disk RAID 6'da iki disklik eşlik ayırır, 8 TB kalır ama iki arızaya dayanır. RAID 10'da diskler ikişer ikişer aynalanır, yine 8 TB kalır. RAID 0'da 16 TB'nin hepsi kullanılır ama tek bir disk bozulduğunda bütün veri gider. Bilgisayar ya da NAS bu 12 TB'yi 10,91 TiB diye gösterir: üretici 1 TB'yi 1.000.000.000.000 bayt sayar, işletim sistemi ise 1.099.511.627.776 baytlık ikili birimle sayar, yani 12 × 10¹² / 2⁴⁰ = 10,91.

RAID yedek değildir — en sık yapılan hata

RAID'in koruduğu tek şey disk arızasıdır. Bir dosyayı yanlışlıkla silersen RAID 6 bile onu anında bütün disklerden siler, çünkü görevi diskleri birbirinin aynısı tutmaktır. Fidye yazılımı dosyaları şifrelediğinde, NAS yıldırımla yandığında ya da cihaz çalındığında da bütün diskler birlikte gider. Bu yüzden RAID'li bir NAS'ın içindekilerin ayrıca başka bir diske ya da buluta kopyası olmalıdır.

İkinci hata, arızadan sonra beklemektir. RAID 5'te bir disk bozulduğunda dizi çalışmaya devam eder ama artık hiçbir yedekliği yoktur; yeni disk takılıp yeniden kurulum (rebuild) bitene kadar ikinci bir arıza bütün veriyi götürür. Büyük disklerde yeniden kurulum saatlerce, bazen günlerce sürer ve bu sırada kalan diskler yoğun çalışır. Büyük kapasiteli ve çok diskli dizilerde birçok kullanıcının RAID 6'yı seçmesinin sebebi budur.

Üçüncüsü farklı boyutta disk karıştırmaktır. 4, 4, 4 ve 8 TB'lik dört disk klasik RAID 5'te 4 TB'lik dört disk gibi davranır; 8 TB'lik diskin yarısı boş kalır. Bazı NAS üreticilerinin kendi karma düzenleri bu alanı kullanabilir ama onlar bu aracın kapsamı dışındadır.

Hangi RAID türü kime uygun?

Kararı verirken önce kaç disk arızasına dayanman gerektiğini, sonra ne kadar alana ihtiyacın olduğunu düşün. Aracın sonuç panelindeki karşılaştırma satırları aynı disklerle öteki türlerin ne vereceğini gösterir; örneğin altı adet 8 TB diskle RAID 5 40 TB, RAID 6 32 TB verir. Aradaki 8 TB, ikinci bir disk arızasına karşı ödediğin bedeldir.

Dolacak alanı tahmin ederken dosya sisteminin ve NAS işletim sisteminin de yer ayırdığını unutma; araçtaki TiB değeri bu düşülmeden önceki üst sınırdır. Büyük bir arşivi ilk kez NAS'a kopyalayacaksan ne kadar süreceğini indirme süresi hesaplama aracıyla, sunucunun yıllık kesinti hedefini uptime hesaplama aracıyla bulabilirsin.

Dört adet 4 TB diskle beş türün karşılaştırması:

Disk sayısı arttıkça RAID 5 ve 6'nın verimi yükselir: sekiz diskte RAID 5 %87,5, RAID 6 %75 verir.

Bu araç neyi hesaplamaz

• Farklı boyuttaki disklerde en küçük disk esas alınır; Synology SHR, ZFS RAID-Z, Unraid gibi karma ya da yazılım tabanlı düzenlerin kapasitesini hesaplamaz.
• Dosya sisteminin, anlık görüntülerin (snapshot) ve NAS işletim sisteminin ayırdığı alanı düşmez; gerçek boş alanın araçtaki TiB değerinden biraz az olmasını beklemelisin.
• Yeniden kurulum (rebuild) süresini, bu sırada ikinci bir disk ya da okuma hatası riskini ve dizinin okuma/yazma hızını hesaplamaz.
• RAID yedek yerine geçmez; silinen, şifrelenen ya da cihazla birlikte kaybolan veriyi korumaz, bu yüzden ayrıca yedek alman gerekir.

RAID hakkında sık sorulanlar

RAID 5 kapasitesi nasıl hesaplanır?

Disk sayısından bir çıkarıp bir diskin kapasitesiyle çarparsın. Dört adet 4 TB disk (4 − 1) × 4 = 12 TB verir; bir diskin alanı eşlik bilgisine gider. En az 3 disk gerekir ve dizi aynı anda bir disk arızasına dayanır.

RAID 6 ile RAID 10 arasında hangisi daha güvenli?

Dört diskte ikisi de 8 TB verir ama RAID 6 hangi iki disk bozulursa bozulsun veriyi korur. RAID 10 yalnız bir arızayı garanti eder; ikinci arıza aynı ayna çiftine denk gelirse veri gider. Buna karşılık RAID 10 yazmada daha hızlıdır ve yeniden kurulumu daha kısa sürer.

4 TB disk neden bilgisayarda 3,63 TB görünür?

Üretici 1 TB'yi 10¹² bayt sayar, Windows ve çoğu NAS ise 2⁴⁰ baytlık ikili birimi (TiB) kullanıp ona da TB der. 4 × 10¹² / 2⁴⁰ = 3,638 TiB eder; sistem bunu yuvarlama biçimine göre 3,63 ya da 3,64 diye gösterir. Disk eksik değildir, birim farklıdır.

RAID 1'de 2 disk takarsam ne kadar alan kalır?

Bir diskin kapasitesi kadar. İki adet 4 TB disk aynada 4 TB verir, çünkü her şey iki diske birden yazılır. Disklerden biri bozulursa öbürü tam kopyayı taşır; yeni disk takıldığında ayna kendini yeniden kurar.