3D baskı fiyatı nasıl hesaplanır? Maliyet kalemleri ve fiyatlandırma

Birisi sana bir dosya gönderip "şunu basar mısın, kaç para?" diye sorduğunda kafada hızlı bir hesap yaparsın: kaç gram gider, filamentin kilosu kaça, çarp böl, fiyat bu. O hesap kolaydır ama neredeyse her zaman düşüktür — çünkü içinde yalnız tek kalem vardır.

3D baskının fiyatı beş kalemin toplamıdır: filament (fireyle birlikte), elektrik, yazıcının amortismanı, bakım ve yedek parça, bir de senin harcadığın hazırlık-son işlem emeği. Satıyorsan bunun üstüne kâr marjı biner. Bu rehberde kalemleri tek tek açıp rakamla göstereceğiz, "gram fiyatı" yaklaşımının nerede yanılttığını anlatacağız ve sipariş fiyatlarken en sık düşülen tuzakları sıralayacağız.

Sayıları kendi yazıcın ve kendi filament fiyatınla denemek istersen hesabı 3D Baskı Maliyeti Hesaplama aracı yapıyor; üç ayrıntı seviyesi var, en alt seviyede sadece filamentı, en üstünde amortisman ve emek dahil satış fiyatı önerisini görürsün.

3D baskı fiyatı nasıl hesaplanır? Maliyet kalemleri tek tek

Filament, hesabın başlangıç noktasıdır ve gramla ölçülür. Dilimleyici program (Cura, PrusaSlicer, Orca) her dosya için tahmini gram ve tahmini süre verir; fiyat hesabının iki temel girdisi bu ikisidir. Filamentin gram maliyeti basittir: kilo fiyatını 1.000'e bölersin. Kilosu 850 ₺ olan bir makaranın gramı 0,85 ₺'dir, 50 gramlık bir parça 42,50 ₺'lik plastik yer.

Fire, bu kalemin görünmeyen parçasıdır. Destek yapıları, filament değişimindeki purge, tablaya tutunmayıp çöpe giden ilk denemeler — bunların hepsi makaradan eksilir ama müşteriye teslim edilen parçada görünmez. Ay sonunda tükettiğin filamentle sattığın parçaların gramını karşılaştırırsan farkı görürsün; %5-15 arası bir fire payı tipiktir. %10 fire, 50 gramlık parçayı hesapta 55 grama, yani 46,75 ₺'ye çıkarır.

Elektrik çoğu insanın abarttığı kalemdir. Yazıcının etiketinde yazan güç (350 W gibi) tepe değerdir; tabla ve nozul ısınırken bir an çekilir. Baskı boyunca ortalama tüketim kapalı kasası olmayan masaüstü FDM yazıcılarda genellikle 100-150 W bandında kalır. 120 W ortalamayla 3 saatlik bir baskı 0,36 kWh harcar; kWh'ı 3,5 ₺ ise elektrik gideri 1,26 ₺'dir. Yani tek başına elektriğe bakıp fiyat kurmak anlamsızdır — ama ayda yüz saat basan biri için yıllık toplam ciddi bir sayıya döner, onu Elektrik Tüketimi Hesaplama aracıyla ayrı görebilirsin.

Amortisman, çoğu hobicinin hiç yazmadığı ama fiyatı en çok etkileyen kalemlerden biridir. Yazıcı sonsuza kadar dayanmaz; bir gün yenisini alacaksın ve o parayı bugünkü baskılar kazanmalı. Hesap düzdür: yazıcının fiyatı bölü beklenen baskı ömrü, çarpı bu baskının süresi. 15.000 ₺'lik bir yazıcı 5.000 saat ömürle saatte 3 ₺ eskir; 3 saatlik baskıya 9 ₺ düşer. Hobi kullanımında 3.000-6.000 saat yaygın bir varsayımdır.

Bakım ve yedek parça, amortismandan ayrı yürür: nozul, PTFE boru, kayış, tabla yapıştırıcısı, ara sıra bir kartuş ya da fan. Bu giderleri yıllık toplayıp yıllık baskı saatine bölersen saat başına bir pay çıkar; saatte 1,5 ₺ makul bir başlangıç değeridir, 3 saatlik baskıda 4,50 ₺ eder.

İşçilik, en çok küçümsenen kalemdir ve genelde en büyüğüdür. Dosyayı dilimlemek, tablayı temizlemek, baskıyı sökmek, desteklerden kurtarmak, zımparalamak, paketlemek — hepsi gerçek zamandır. 15 dakikalık bir hazırlık-son işlem, saatini 200 ₺ sayan biri için 50 ₺'dir. Dikkat et: 3 saatlik baskıda bu tek kalem, filamentten daha pahalıdır.

Kâr marjı en sona gelir ve maliyetin üzerine binen paydır. Yukarıdaki kalemler toplandığında 46,75 + 1,26 + 9,00 + 4,50 + 50,00 = 111,51 ₺ maliyet çıkar. %30 marjla önerilen satış fiyatı 144,96 ₺ olur. Bu fiyatın KDV içermediğini ve kargo-paketleme barındırmadığını unutma; pazar yerinde satıyorsan platform komisyonunu da (yaygın olarak %15-25) marjın içinde düşünmen gerekir — yoksa %30 marj komisyon sonrası neredeyse sıfırlanır.

• Filament: gram × (1 + fire payı) × kilo fiyatı / 1.000
• Elektrik: süre (saat) × güç (W) / 1.000 × kWh fiyatı
• Amortisman: (yazıcı fiyatı / beklenen ömür saati) × baskı süresi
• Bakım: saat başına pay × baskı süresi
• İşçilik: hazırlık ve son işlem dakikası / 60 × saatlik değerin
• Satış fiyatı: toplam maliyet × (1 + kâr marjı)

3D baskı gram fiyatı neden tek başına yanıltır?

Piyasada en yaygın fiyatlama "gramı şu kadar" biçiminde kurulur, çünkü konuşmak kolaydır. Sorun şu: maliyetin sadece bir kısmı grama bağlıdır. Amortisman, bakım ve elektrik süreye bağlıdır; işçilik ise ne grama ne süreye, parçanın şekline bağlıdır. Aynı gramda iki parçanın maliyeti bu yüzden ikiye katlanabilir.

Aşağıdaki üç örnek aynı yazıcı ve aynı varsayımlarla hesaplandı: kilosu 850 ₺ filament, %10 fire, 120 W ortalama güç, 3,5 ₺/kWh elektrik, 15.000 ₺ / 5.000 saat amortisman, saatte 1,5 ₺ bakım, 15 dakika hazırlık ve 200 ₺/saat emek.

Aynı varsayımlarla üç farklı baskı — ve gram başına düşen maliyet:

Filament tutarları %10 fire dahildir. Aynı 50 gram, süre uzadığı için 111,51 ₺'den 145,95 ₺'ye çıkıyor; 300 gramlık dolu parçada ise gram başına maliyet 1,23 ₺'ye iniyor, çünkü sabit emek daha çok grama bölünüyor.

Sipariş fiyatlarken en sık yapılan hatalar

Hataların çoğu kötü matematikten değil, hesaba hiç girmemiş kalemlerden doğar. Sırayla en pahalıya çıkanlar:

Emeği sıfır saymak. "Zaten yazıcı kendi basıyor" cümlesi doğrudur ama parçayı sökmek, desteği kırmak, zımparalamak, kutulamak sana ait süredir. Kendine bir saat ücreti belirle; belirlemezsen sattıkça batan hobici olursun.

Fireyi görmezden gelmek. Başarısız baskı, siparişin bir parçasıdır. Yalnız başarılı gramı faturalamak, ay sonunda makara alırken kendi cebini açmak demektir.

Minimum ücret koymamak. 5 gramlık bir anahtarlık için filament gideri 4-5 ₺'dir; ama tabla hazırlığı, dosya kontrolü, mesajlaşma ve paketleme yine 15-20 dakika alır. Küçük işlere taban fiyat koymak zorundasın, yoksa en zahmetli siparişler en az kazandıranlar olur.

Yeniden basımı hesaba katmamak. Boyutu tutmayan, çatlayan, kırılan parçalar olacak; müşteriye ikinci kez basacaksın. Marjın içinde buna da bir pay olsun.

Tek fiyatı her sipariş için tekrar tekrar kullanmak. Farklı malzeme farklı maliyettir: PETG ve ABS hem daha pahalı hem daha çok tabla ısısı, dolayısıyla daha çok elektrik ister. Reçineli (SLA) baskıda ise reçine, alkol ve maske gibi tüketim kalemleri devreye girer; gram fiyatını filament mantığıyla kurma.

Adet indirimini yanlış vermek. On adet basmak, on kat emek demek değildir — dosyayı bir kez dilimler, tablayı bir kez hazırlarsın. Bu yüzden çoklu siparişte indirim vermek mantıklıdır; ama indirimi filamentten değil sabit emekten kaynaklanan kısımdan hesapla.

Hobi için mi, satış için mi hesaplıyorsun?

İki durumda doğru cevap farklıdır ve bu yüzden hesaba aynı derinlikte girmen gerekmez.

Kendine basıyorsan sorduğun soru "bu parça mağazadan almaktan ucuz mu?" olur. Orada filament ve biraz da elektrik yeter; kendi vaktini sıfır saymak da meşrudur, çünkü zaten hobi olarak vakit ayırıyorsun. 3D Baskı Maliyeti Hesaplama aracının basit ve orta seviyesi tam bu soruya bakar.

Satıyorsan veya sipariş alıyorsan soru değişir: "bu fiyat, yazıcının yenilenmesini ve harcadığım saati karşılıyor mu?" Burada amortisman ve emek olmadan verilen her fiyat gerçek maliyetin altındadır. Aracın detaylı seviyesi bu yüzden var — amortisman, bakım, işçilik ve marjı da koyup önerilen satış fiyatını çıkarır.

Bir de fiyat verirken şeffaflık işine yarar: müşteriye "gramı şu kadar" demek yerine "malzeme + makine + işçilik" diye üç satır göstermek pazarlığı sayıya taşır ve süresi uzun parçalarda neden daha pahalı olduğunu tartışmasız hale getirir.

Son bir ayrım: bu sayfa üç boyutlu baskı içindir. Kağıda basılan işin (fotokopi, dijital baskı, broşür, sayfa başı maliyet) hesabı bambaşka kalemlerden kurulur — toner, kağıt, çift taraflı baskı, adet kırılımı. Onun için Baskı / Fotokopi Maliyeti Hesaplama aracını kullan.

On adetlik siparişte fiyat neden düşer? Kırılımın kendisi

Çoklu siparişte indirim vermek doğru bir reflekstir ama gerekçesi "müşteri çok alıyor" değil, sabit emeğin bir kez harcanmasıdır. Bunu tek tek yazınca ne kadar indirim verebileceğin de kendiliğinden çıkar.

Yukarıdaki tipik parçayı, yani 50 gramlık ve 3 saatlik baskıyı on adet basalım. Grama ve süreye bağlı kalemler doğrudan onla çarpılır: filament 46,75 × 10 = 467,50 ₺, elektrik 1,26 × 10 = 12,60 ₺, amortisman ve bakım 13,50 × 10 = 135,00 ₺. Emek ise ikiye ayrılır. 15 dakikalık hazırlık-son işlem süresinin kendi işinde ne kadarı dosya ve tabla hazırlığı, ne kadarı parça başına düşen son işlem — bunu bir kez ölçmen gerekir. Diyelim ki 5 dakikası bir kez yapılan hazırlık, 10 dakikası her parça için tekrar eden son işlem.

Saati 200 ₺ olan biri için dakikası 3,33 ₺'dir. Bir kez yapılan 5 dakika 16,67 ₺, on parçanın 10'ar dakikası ise toplam 100 dakika, yani 333,33 ₺ eder; emek toplamı 350,00 ₺'dir. Siparişin maliyeti 467,50 + 12,60 + 135,00 + 350,00 = 965,10 ₺ olur ve adet başına 96,51 ₺'ye denk gelir. Tek tek basılsaydı 111,51 × 10 = 1.115,10 ₺ olacaktı; aradaki 150,00 ₺ fark, dokuz kez tekrarlanmayan hazırlığın parasıdır.

Buradan çıkan indirim oranı yaklaşık %13'tür — cömert görünmese de gerçektir. %30 marjla satarsan sipariş 1.254,63 ₺, adedi 125,46 ₺ olur; tek parça fiyatın olan 144,96 ₺ ile arasındaki fark müşterinin gördüğü indirimdir. Kendi işinde bu hesabı yaparken tek değiştirmen gereken sayı hazırlığın sabit dakikasıdır: sabit kısım büyüdükçe verebileceğin indirim de büyür, sıfıra yaklaştıkça indirim verecek gerçek bir payın kalmaz. Toplamın üstünden yüzde düşürmek istediğinde indirim hesaplama aracı işini görür.

Sık sorulan sorular

3D baskı fiyatı nasıl hesaplanır?

Beş kalemi toplayıp üzerine kâr marjı eklersin: filament (fire dahil), elektrik, yazıcının amortismanı, bakım payı ve senin harcadığın hazırlık-son işlem emeği. 50 gramlık, 3 saatlik tipik bir baskıda bu toplam 111,51 ₺, %30 marjla satış fiyatı 144,96 ₺ çıkar.

3D baskının gram fiyatı ne kadar olmalı?

Tek bir gram fiyatı yoktur, çünkü maliyetin sadece bir kısmı grama bağlıdır. Aynı varsayımlarla 50 gramlık kısa bir baskının gram maliyeti 2,23 ₺ iken 300 gramlık dolu bir parçada 1,23 ₺'ye iner. Gram fiyatını konuşma kolaylığı için kullan, ama her siparişi kalem kalem hesapla.

Filament maliyeti hesaplarken fire payı yüzde kaç olmalı?

%5-15 arası tipiktir; destekli ve renk değişimli baskılarda üst banda yakın çalış. %10 fire, 50 gramlık bir parçayı hesapta 55 grama, kilosu 850 ₺ filamentle 42,50 ₺'den 46,75 ₺'ye çıkarır. Doğru payı bulmak için ay boyunca tükettiğin makara gramını teslim ettiğin parçaların gramıyla karşılaştır.

Elektrik gideri baskı fiyatını ne kadar etkiler?

Çok az: 120 W ortalamayla 3 saatlik bir baskı 0,36 kWh harcar, 3,5 ₺/kWh ile 1,26 ₺ eder — 111,51 ₺'lik toplam maliyetin yüzde biri kadar. Etiketteki 350 W tepe güçtür, ortalama tüketim çok altındadır. Elektrik ayda yüz saat basan biri için toplamda anlam kazanır, tek baskıda fiyatı belirlemez.

Küçük siparişlere minimum ücret koymalı mıyım?

Evet. 5 gramlık bir parçanın filamentı 4-5 ₺ tutar ama dosya kontrolü, tabla hazırlığı, paketleme ve mesajlaşma yine 15-20 dakikanı alır. Taban fiyat koymazsan en zahmetli siparişler en az kazandıranlar olur.

Dijital baskı ve fotokopi fiyatı da aynı şekilde mi hesaplanır?

Hayır, kalemleri farklıdır: orada toner, kağıt, sayfa başı maliyet ve çift taraflı baskı konuşulur. Kağıda basılan işler için Baskı / Fotokopi Maliyeti Hesaplama aracını kullan; bu sayfadaki hesap üç boyutlu baskıya özgüdür.

Aynı parçadan 10 adet basarken ne kadar indirim verebilirim?

Ancak sabit emeğin tekrar etmediği kadar. 50 gramlık ve 3 saatlik parçada tek tek basmanın maliyeti 1.115,10 ₺ iken, hazırlığın 5 dakikası bir kez yapıldığında sipariş 965,10 ₺'ye, adet 96,51 ₺'ye iner; bu da yaklaşık %13'lük bir paydır. Filamentten, elektrikten ve amortismandan indirim çıkmaz, çünkü onlar her parçada aynen tekrar eder.

Baskı yarıda kalırsa maliyeti müşteriye mi yazmalıyım?

Tek tek yazmak yerine fire payının içine koy. Tabladan kalkan ya da yarıda biten baskılar bu işin normal bir parçasıdır; %5-15 bandındaki fire payı ile yeniden basım için marjın içine ayırdığın küçük pay tam olarak bunun içindir. Müşteriye kalem olarak yansıtılan bir "başarısız baskı" satırı hem tartışma çıkarır hem de senin ölçmediğin bir gideri onun sırtına yıkar.